.

मतदार नक्की कोण आहेत?

2012-02-15T23:07:00.000+05:30

मतदार नक्की कोण आहेत? सूज्ञ, मूर्ख,लाचार की बावळट? हा प्रश्न आज अत्यंत प्रकर्षाने पडण्याचं कारण म्हणजे राज्यातील दहा महानगरपालिकांच्या निवडणूकीच्या निमित्ताने सर्वपक्षीय नेतेमंडळींनी जी एकमेकांविषयी गरळ ओकली आहे ती पाहता ही मंडळी मतदारांना मूर्ख तरी समजत असावीत किंवा बावळट तरी समजत असावीत असे समजण्यास बराच वाव आहे.आपण एकमेकांचे वस्त्रहरण करू म्हणजे मतदार,ज्यांना जाहीर भाषणात ’सूज्ञ’ संबोधले जाते,ते आपल्यावर ,आपल्या तथाकथीत स्पष्टवक्तेपणावर विश्वास ठेवतील आणि आपल्या विरोधकांना नामोहरम करतील आणि आपण सत्तेवर येऊ असे त्यांना वाटत असावे. आणि म्हणूनच आजच्या घडीला मतदारांवर, म्हणजे तुमच्या माझ्यासारख्या सामान्य लोकांवर मोठी जबाबदारी आहे,हे लक्षात घ्यायला हवे.
गेल्या दहा-पंधरा दिवसातील वर्तमानपत्रे जर तुम्ही अगदी ढोबळमानाने जरी वाचली असतील किंवा अगदी जाता-जाता म्हणून जरी दूरचित्रवाणीवरील वाहिन्या पाहिल्या असतील तरी तुमच्या लक्षात आले असेल की,जी मंडळी सणासूदीला किंवा ’आपण दिवाळी कशी साजरी करता’ या सारख्या अत्यंत फुटकळ प्रश्नावर प्रतिक्रीया देण्यासाठी उपलब्ध असायची ती मंडळी आज घाऊक बाजारात उभे असावे तसे उठ सूठ सर्व वाहिन्यांना मुलाखती देत सुटली आहेत.हे सर्व पाहील्यानंतर तुम्हाला काय वाटते? कशामुळे हे घडले असावे? मतदार खरेच ’राजा’ आहे,म्हणून असे घडले असावे? नाही. यामागे खरे कारण हे आहे की,आण्णा हजारे यांनी या सहा महीन्यात भ्रष्टाचार विरोधी जे वातावरण निर्माण केले आहे त्याने ही नेतेमंडळी धास्तावली आहेत,हे आहे.कदाचित मी हे जे म्हणतो ते अनेकांना पटणार नाही.कारण आणांच्या आंदोलनाला जनजागृतीचे श्रेय देणं अनेकांना जड जातं.कदाचित तसे केल्यास आपण बुरसटलेल्या विचारांचे ठरवले जाऊ अशी भिती त्यांना वाटत असावी.पण तुमच्या माझ्या सारख्या सर्व सामान्य़ मतदाराला आण्णांना आणि त्यांच्या आंदोलनाला श्रेय न देण्याचे काहीच कारण नाही. थोडक्यात सांगायचे तर भ्रष्टाचाराने बरबटलेले हे नेते मनातून घाबरले आहेत.अशा परिस्थितीत मतदारांनी आपल्यावरील जबाबदारी ओळखायला हवी.त्याचप्रमाणे आपल्या मताचे मोल समजून घ्यायला हवे आणि ते मोल मतपेटीतून व्यक्त व्हायला हवे.
या निवडणूकीच्या निमित्ताने अजित पवारांनी मुंडें,राणे यांचे घोटाळे बाहेर काढले आणि आमचे तोंड उघडायला लावू नका म्हणून बजावले.राणे यांनीही अशीच धमकी दिली. थोड्याफार फरकाने भुजबळ,राज ठाकरे,उध्दव ठाकरे यांनी हेच केले.कोणी किणी प्रकरणाकडे बोट दाखवले तर कोणी तेलगी प्रकरणाकडे बोट दाखवले. हे सर्व ऐकल्यानंतर तुम्हाला असे वाटत नाही,ही सर्व मंडळी गुन्हेगार आहेत आणि सत्ताप्राप्तीतून मिळणारे आधिकार जनतेच्या सेवेसाठी उपयोगात आणण्याऐवजी एकमेकांना ब्लकमेल करून स्वतच्या गुन्ह्यांवर पांघारून घालत आहेत.या सर्व नेत्यांना जर खरोखरच जनतेची,या देशाची काळजी असेल ,या देशाचे भले व्हावे असे वाटत असेल तर त्यांनी त्यांच्याकडे असलेली गुन्हेगारांची माहीती पोलीसांना द्यायला हवी.किंवा या गुन्हेगारांना न्यायालयात खेचायला हवे.पण तसे घडत नाही.कारण सगळेच चोर.कोणी तिहार मधून सुटलेले,कोणी त्या वाटेवर असलेले तर कोणी पुराव्या अभावी ताठ मानेने समाजसेवक म्हणून वावरणारे.आणि म्हणूनच आता आपणच सावध होऊन आपले मत विचारपूर्वक द्यायला हवे. मला माहीत आहे ,आपल्याला निवड करायची आहे ती-वाईट,खूप वाईट आणि टाकाऊ यांच्यातून .पण जोवर आपल्याला उमेदवार नाकारण्याचा अधिकार मिळत नाही तोवर तरी याला पर्याय नाही.त्यामुळे आपण आपला हक्क बजावायला हवा.आणि आपण खरोखरच सूज्ञ आहोत हे सिध्द करायला हवे.अन्यथा ’सुज्ञ’ ही शिवी ठरेल.ती तशी ठरवायची का हे ठरविण्याची वेळ आता आली आहे.

लोकशाही की, लबाडशाही ?

2012-01-26T14:07:00.003+05:30

लोकांनी लोकांसाठी चालविलेले लोकांचे राज्य ही लोकशाहीची व्याख्या आता बदलायला हवी.त्याऐवजी "लबाडांनी लबाडांसाठी पळविलेले "जन्तेचे" राज्य म्हणजे लोकशाही",अशी ती करायला हवी.किंबहूना या अशा लोकशाहीला लोकशाही न म्हणता ’लबाडशाही’किंवा’लोभशाही’असे म्हणायला हरकत नाही. निवडणूका आल्या की, या लबाडांना देशाच्या विकासाचे प्रश्न सतावू लागतात."आम जनतेला" दोन वेळेचे अन्नही मिळत नाही,याचा साक्षात्कार यांना होतो आणि मग हे लबाड तथाकथित विकासाची कास धरणाऱ्या पक्षांकडे आपला मोर्चा वळवतात.किंवा आपल्या पक्षातच सवता सुभा निर्माण करतात. ही अशी आम जनतेच्या नांवाने टाहो फोडणारी ’विकासरत्ने’ पाहीली की,मन कसे गदगदायला होते.आणि मग आपणही एकदा हा "आम आदमी"पाहायलाच हवा असं वाटू लागतं.खरचं कसा असेल हा आम आदमी?
पंचवीस एक वर्षापूर्वी म्हणे हा आम आदमी झोपडपट्ट्यांमध्ये राहत असे.निवडणूकीच्या काळात या आम आदमीच्या तोंडावर शे-पाचशे रुपये फेकले की, तो निमूटपणे आपल्या अन्नदात्याला मत देत असे.पण हळूहळू त्याच्यातही बदल होत गेले.पैसे फेकणाऱ्यांची संख्या वाढल्याने तो निमकहरामी करू लागला.आणि जो जास्त पैसे देई, त्याला आपले बहूमोल मत विकू लागला.साहजिकच आहे, विकासरत्नांनी ’आकडेरूपी’ ज्ञानाची गंगा त्याच्या झोपडीपर्यंत आणली असल्याने त्याला त्याच्या मताचे मोल समजू लागले.त्यामुळे विकासरत्नेही जागे झाली. पैसे वाटतानाच मतदाराच्या हातावर मीठ ठेऊन आणि खंडोबा किंवा कुलस्वामिनीला साक्षी ठेऊन आणा-भाका देऊ लागले.पण हळूहळू भावनेचे हे ब्लॅक मेलींगही कुचकामी ठरू लागले. आम आदमीची भूक वाढली.महागाईच्या प्रमाणात तीचे वाढणेही स्वाभाविक होते.
दरम्यान, लबाडांनी फ्लॅटवाल्यांकडे आपला मोर्चा वळविला. सोसायट्यांच्या पदाधिकाऱ्यांना हाताशी धरून त्यांच्या सोसायट्यात कोठे फरशा टाकून दे,कोठे ज्येष्ठ नागरिकांना बसायला बाकडी टाकून दे असे मार्ग हाताळू लागले.पण थोड्याच दिवसात या लबाडांमध्येही स्पर्धा सुरू झाली.मग त्यापैकी काहींनी तीर्थयात्रांचे आयोजन सुरू केले.कोणी साईबाबाला जवळ केले तर,कोणी थेट बालाजीची वारी काढू लागला.आणि आता तर घरोघरी पुस्तकगंगा अवतरू लागली आहे.ज्यांनी शाळेत कधी पुस्तकाला हात लावला नसेल ती मंडळी आता तथाकथित सुशिक्षित मतदारांना घरपोच पुस्तके देऊ लागली आहेत.थोडक्यात आता पांढरी कॉलरवाल्यांनी आपल्या सोसायट्याही झोपडपट्ट्याहून वेगळ्या नसल्याचे दाखवत हम सब भाई-भाई चा धडा गिरवण्यास सुरूवात केली आहे.
या सर्व पार्श्वभूमीवर हे लबाड लोक जेंव्हा अण्णा हजारे यांच्या सारख्यांना निवडणूकीला उभे राहण्याचे आव्हान देतात,तेंव्हा त्यांची कीव करावी की,त्यांच्यापुढे लोटांगण घालावे ते समजत नाही.गल्लीबोळात टगेगिरी करणारे जेंव्हा संसदेच्या प्रतिष्ठेच्या गप्पा मारतात,तेंव्हा हसावे की रडावे ते समजत नाही.आणि सर्व सामान्य लोक जेंव्हा अशा प्रचाराला बळी पडून आपल्या मताचा बाजार मांडतात तेंव्हा ’जगातील सर्वाधिक मोठी लोकशाही असलेला देश’ही बिरूदावली मिरवण्यास आपण पात्र आहोत का,याचा विचार कोणासही का करावा वाटत नाही?,हे मनात येऊन गरगरायला होते.आणि शेवटी एवढेच म्हणावे वाटते की,यथा प्रजा तथा राजा,हेच अंतिम सत्य होय!

तूर्त तरी, भ्रष्टाचाराचा विजय असो!

2011-12-31T12:31:00.000+05:30

अण्णांनी तीन दिवसांऐवजी दोन दिवसातच उपोषण गुंडाळलेले पाहून अनेक स्वंयघोषीत काँग्रेस प्रवक्त्यांनी त्यांची खिल्लि उडवली.युवावस्थेत असताना केलेल्या एखाद-दुसऱ्या आंदोलनाच्या जोरावर स्वत:ला ज्येष्ठ सामाजिक कार्यकर्ते म्हणवणाऱ्या तथाकथित नेत्यांना आणि सत्ताधाऱ्यांच्या भाटांना त्यामुळे परमानंद झाल्याचे चित्र काही काळ पहायला मिळाले.महात्मा गांधी उघडे राहत आणि तरिही आंदोलन करित,त्यांनी कधी तब्बेतीचे कारण पुढे केले नाही,असे सांगत काहींनी अण्णांच्या उपोषण लवकर थांबविण्याची हेटाळणी केली.परंतू ही हेटाळणी करताना ते हे विसरले की,गांधीजींचे उपोषण हे जनाची नाही, तरी मनाची लाज बाळगणाऱ्या इंग्रजांविरूध्द असायचे.आणि मला खात्री आहे की,गांधीजींना हल्लीच्या काँग्रेसजनांपुढे किंवा कोणत्याही पक्षाच्या सत्ताधिशांपुढे उपोषण करावे लागले असते, तर त्यांनी कदाचित ते तासाभरातच सोडले असते.खरे तर अण्णांनी उपोषण सोडताना हे स्पष्ट केले होते की,लोकसभेत जे काही घडत आहे ते पाहून आपण हे उपोषण मागे घेत आहोत.लालूप्रसाद यांच्या सारखा खासदार जेंव्हा लोकपाल सारख्या महत्वाच्या विषयावर गांभिर्याने बोलण्याऐवजी नौटंकी करतो आणि त्या नौटंकीला पंतप्रधान आणि सोनिया गांधी हसून दाद देतात तेंव्हाच अण्णांना लोकपाल विधेयकाचे काय होणार याची कल्पना आली असणार आणि म्हणूनच त्यांनी उपोषण थांबविण्याचा निर्णय घेतला असणार.कारण दान जसं सत्पात्री असावं तसंच उपोषण ही शहाण्यांपुढे करावं असं, जर त्यांना वाटलं असेल तर त्यामध्ये काही गैर आहे असे वाटत नाही.आणि अण्णांचा तो निर्णय किती योग्य होता ते राज्यसभेत जे काही घडलं त्याने सिध्द केलं.लालूंच्या पक्षाच्या राजनीती नांवाच्या (काय योगायोग आहे पहा!) खासदाराने विधेयकाचे तुकडे तुकडे केले आणि आपल्या गलीच्छ राजनीतीचे दर्शन घडविले.हेतूपुरस्सर निर्माण केलेल्या या गोंधळाचा फायदा घेत सभापतींनी अधिवेशन गुंडाळले.लोकसभेतील लालूंची नौटंकी आणि त्यांच्याच पक्षाच्या खासदाराची राज्यसभेतील मुजोरी या सर्व प्रकरणामागे काँग्रेस असण्याची शक्यता नाकारता येत नाही.कारण लोकपालबाबत काँग्रेस गंभिर आहे असे कधीच दिसले नाही.अशा परिस्थितीत अण्णांनी वेळेवर उपोषण सोडले असेच म्हणावे लागेल.
वाईट याचेच वाटते की,अण्णांनी लवकर उपोषण सोडल्याचा काही जणांना जो आसूरी आनंद झाला ,तो अतिशय ओंगळवाना होता.कारण,अण्णांनी वेळेपूर्वी उपोषण सोडणे यामध्ये त्यांना कमीपणा यावा असे काही न्हवते,किंवा त्यांना त्याची लाज वाटावी असे काही नाही.लाज वाटून घ्यायचीच असेल तर त्यांची हेटाळणी करणाऱ्या आणि त्यांची फजिती झाली समजून आनंदोत्सव साजरा करणाऱ्यांना वाटायला हवी.कारण अण्णांचे आंदोलन स्वत:साठी नाही, तर ते सर्वसामान्यांसाठी आहे.हे लक्षात घ्यायला हवे.उद्या सशक्त लोकपाल आले आणि त्याची तेवढ्याच प्रभावीपणे अंमलबजावणी झाली तर ते जनहीताचेच असणार आहे,यात शंका नाही.तेंव्हा अण्णा,आपण उपोषण लवकर सोडले ते बरेच केले!
उपोषणाला मिळालेला अल्प प्रतिसाद हाही अनेकांना आनंद देऊन गेला.परंतू या अल्प प्रतिसादामागची कारणे शोधली तर त्यामागे काँग्रेसजनांनी मधल्या काळात अण्णाच्य़ा सहकाऱ्यांच्या बदनामीची जी यशस्वी मोहीम राबवली त्याला तसेच न्यायालयाने अण्णांच्या समर्थकांना एमेम आरडीएच्या भाडेप्रकरणी जे खडसावले ते खडसावनेही कारणीभूत ठरले असावे.संसदेमध्ये चर्चा सुरू असताना उपोषणाची गरजच काय?असा न्यायालयाचा प्रश्न होता.आणि तो प्रश्न लोकांना कदाचित पटला असावा.परंतू संसदेमध्ये नंतर जे काही घडले त्याने लोकांचे डोळे नक्किच उघडले असतील आणि त्याचा परिणाम पुढील आंदोलनावेळी दिसेल,अशी अपेक्षा करण्यास हरकत नाही.खरे तर लोकपाल मंजूर करून अण्णांना नमविण्याची एक चांगली संधी सत्ताधाऱ्यांना आणि विरोधकांना होती,पण ती त्यांनी त्यांच्या उपजत गुणांनी गमावली.कारण भ्रष्टाचार हाच जवळपास सर्वच नेत्यांच्या राजकारणाचा पाया आहे.आणि त्याला तडा जाणे हे या मंडळींना रूचणारे नाही.फक्त त्याचे खापर आपल्या माथी येऊ नये यासाठी एकमेकांवर कुरघोडी करण्याचे प्रयत्न चालू असतात.त्यामुळे पुन्हा एकदा सर्वसामान्यांनाच जागे होऊन आंदोलन करावे लागणार आहे.आणि ते शक्य नसल्यास किमान अण्णांना भरघोस पाठींबा तरी द्यायला हवा.अगदी टीम अण्णामधील काही दोषांकडे डोळेझाक करून.कारण टीम अण्णा जे काही तथाकथित गैरव्यवहार करेल ते या राजकारण्यांच्या तुलनेत एक लक्षांश असतील.त्यामुळे आता जसा भ्रष्टाचाराचा विजय झाला तसा पुन्हा होऊ नये यासाठी आपण जागरूक असायला हवे.याचा अर्थ टीम अण्णांनी मनमानी करावी असा होत नाही.उलट या मंडळींनी लोकांना त्यांच्याकडून असलेल्या अपेक्षा लक्षात घेऊन आपले वर्तन राखायला हवे आणि सत्ताधाऱ्यांना आपल्याकडे बोट दाखविण्याची एकही संधी मिळणार नाही याची खबरदारी घ्यायला हवी.अन्यथा लोकांमध्ये नैराश्य निर्माण होऊन त्यांच्यामध्ये "ठेविले अनंते"अशी नकारात्मक भावना निर्माण होईल.आणि जर अशा नकारात्मक भावनेचा स्फोट अराजकात झाला तर मग या देशाला वाचविणे परमेश्वरालाही शक्य होणार नाही.

"ग्रेस" आणि आम्ही

2011-12-22T10:25:00.000+05:30

कवी ’ग्रेस ’यांना सन २०११ साठीचा साहित्य अकादमीचा पुरस्कार जाहीर झाला आणि आमच्यातील, थोडाफार कवी असलेला, माणूस सुखावला.परंतू त्याचवेळी ग्रेस यांनी पुरस्कार उशीरा मिळाल्याबद्दल व्यक्त केलेली खंत आणि पारितोषिकाची रक्कम आपण कोणाही व्यक्ती अथवा संस्थेला देणार नसल्याचा,हा कोणीही न विचारताच व्यक्त केलेला निर्धार वाचून आम्हाला दि.२४ मार्च १९९८ रोजी लिहलेला (आणि "छूमंतर"या पुस्तकात समाविष्ट असलेला) आमचाच एक लेख आठवला आणि आम्हाला आमच्याच दूरदृष्टीची कमाल वाटली.तो लेख असा आहे-
पारितोषिक प्रदेश
आता माणिक गोडघाटेंच्या (पक्षी:ग्रेस) प्राक्तनात पारितोषिक प्राप्तीचा योग नाही,त्याला ’मिशावाले’नेमाडे किंवा ’बिनमिशावाले’डहाके काय करणार?(आता डहाके यांना मिशा आहेत की नाहीत हे आम्हाला माहीत नाही.परंतू ज्या अर्थी गोडघाटेंनी फक्त नेमाडे यांच्याच मिशांचा उल्लेख केला आहे,त्याअर्थी डहाकेंना मिशा नसाव्यात.असो.)आपल्याला पारितोषिक न मिळण्यामागे ’नेमाडे आणि टोळीचा’ हात असल्याचे म्हटले आहे.यापूर्वी आमचा असा समज होता की टोळ्या फक्त गुंडांच्या आणि त्यानुषंगाने पुढा-यांच्या असतात; परंतू गोडघाटेंनी साहित्यिकांच्याही टोळ्यांवर एवढ्या ’ग्रेस’फुली प्रकाश टाकला आहे की,प्रत्येक साहित्यिकाने (आपापल्या घरच्या)आरशात स्वत:चा ’फेस’ काळजीपूर्वक तपासला असेल आणि आपण छोट्या शकील सारखे दिसतो की,दाऊदभाईसारखे दिसतो,हे पाहून ठेवले असेल.म्हणजे पुढे युध्दाचा प्रसंग उदभवलाच, तर तुमचा तो (म्हणजे पारितोषिक मिळालेल्यांचा)दाऊद तर आमचा(म्हणजे पारितोषिक न मिळालेल्यांचा)गवळी असा पवित्रा घेणे सोपे जाईल.ते असो.सांगायचा मुद्दा काय तर साहित्यिकांच्याही टोळ्या असतात आणि त्या पारितोषिकांच्या कुंपणावर पुस्तकं रोखून बसलेल्या असतात.अशा या टोळ्यांना उध्वस्त करण्याचं काम गोडघाटेंनी रसिकांवर सोपवलं आहे.(रसिकांनी काय काय करायचे? गोडघाटेंच्या कवितांचा अर्थ लावत बसायचे की,प्रयत्न करूनही अर्थ न लागणे व त्यामधून निर्माण होणारी चिडचीड गोडघाट्यांच्या हितशत्रूवर काढायची?) ते काही असो,आमच्या डोळ्यांपुढे सध्या तरी टोळीयुध्दाचे प्रसंग चमकू लागले आहेत.एकीकडे पारितोषिक प्राप्त आणि दुसरीकडे पारितोषिकापासून वंचित(आणि त्यामुळे चिंतित झालेली) मंडळी समोरासमोर(परंतू एकमेकांच्या आड लपून)उभी ठाकली आहेत.सारा आसमंत (ध्वनी) प्रदूषण भरून गेला आहे आणि त्यांना पांगविण्यासाठी पर्यावरणवाद्यांचा मोर्चा पुढे पुढे येत आहे.त्या कोलाहलात गोडघाटेंच्या कविता (दुर्बोध नका हो म्हणू!)आक्रंदून उठल्या आहेत.गोडघाटे गरजताहेत-
पारितोषिक सरकारी;
निमसरकारी.
गल्लीतले;दिल्लीतले
पारितोषिक.
पारितोषिक
रस्तोरस्ती; गल्लीबोळात
पारितोषिक झगमगाटात;
व्यासपिठावर.
पारितोषिकं
खुपताहेत.
(पुढे ऐका-)
ती (पारितोषिकाची वेळ) गेली तेंव्हा
छनछन पैसा खुळावत होता
पारितोषिकात गुंतल्या रकमा
हा ग्रेस मोजीत होता.

देऊळ : श्रध्देसाठी की अंधश्रध्देसाठी ?

2011-11-07T22:03:00.007+05:30

नाना पाटेकर आणि दिलीप प्रभावळकर यांनी दूरचित्रवाणीवर केलेली अफाट स्तुती,प्रदर्शनापूर्विच त्यातील गाण्याविषयी उठलेले वादळ, चित्रपटाचे प्रोमोज आणि सर्वात महत्वाचे म्हणजे वळूच्या दिग्दर्शकाचा सिनेमा यामुळे देऊळ बद्दल ब-याच अपेक्षा होत्या.परंतू दुर्दैवाने या अपेक्षा पूर्ण झाल्या नाहीत.म्हणजे चित्रपट वाईट आहे असे नाही.एकदा पाह्यला अजिबात हरकत नाही.मात्र वळू पाहताना जे समाधान मिळाले होते, ते मिळाले नाही एवढे खरे.त्याचे कारण या चित्रपटातील अनेक बाबींचा उलगडाच होत नाही.किमान मला तरी झाला नाही.
या चित्रपटातील खटकणारी पहीली गोष्ट म्हणजे त्यातील पात्रे. ही पात्रे फिल्मी वाटतात.वळूतील पात्रांमध्ये जो अस्सल गावरान बाज होता तो येथे नाही.केवळ लग्न ठरले म्हणून कोणतीही मुलगी आपल्या भावी नव-याच्या अंथरूनात (शब्दश:) घुसून त्याच्याशेजारी झोपणार नाही.येथे मात्र नायकाची भावी बायको खुशाल अपरात्री आपल्या भावी नव-याच्या अंथरूनात शिरते आणि तेही अंगणात.( भले पुढे या भावी नव-याला ताप आल्याचे तीला अशा घुसखोरीमुळे कळत असो.)चित्रपटातील व्यक्तिरेखा जर एखाद्या समाजजीवनाचे प्रतिनिधित्व करत असतील तर हे व्यक्तिचित्रण अगदीच हिणकस आणि अनावश्यक असे आहे.
हा चित्रपट अंधश्रध्द्दावर,देवाच्या केल्या जाणा-या अवडंबावर आणि देवाला बाजारात विक्रियोग्य वस्तू ठरविणा-यावर प्रहार करण्यासाठी निर्माण करण्यात आला असेल तर तो दावाही एका प्रसंगाने मातीत मिळवला आहे.तो प्रसंग असा आहे: देवाची गाय पायाला जखम होऊन मरते.त्यावेळी या गायीला चरायला नेणारा चित्रपटाचा नायक (म्हणजेच वर उल्लेख केलेला नवरा)तेथे उपस्थित नसतो.तो त्या गायीला शेवटचे पाणीही पाजू शकत नाही.त्यानंतर काही दिवसातच या नायकाची गाठ एका दरोडेखोराशी पडते.विशेष म्हणजे या दरोडेखोराच्याही पायाला बंदूकीची गोळी लागलेली असते आणि तो तहाणलेला असतो.चित्रपटाचा नायक आपल्याकडील पाण्याने या दरोडेखोराची तहाण भागवतो.आणि तेथून निघून जातो.जाताना मागे वळून पाहतो तर तेथे कोणीच नसते.याचाच अर्थ देवाची गाय त्याला दरोडेखोराच्या रूपात दर्शन देते.ही अंधश्रध्दा नाही तर काय आहे?(मला या प्रसंगाचा लागलेला अर्थ तरी असा आहे.) सर्वात वाईट बाब म्हणजे नसिरूद्दीन शहा सारखा अत्यंत ताकदीचा कलाकार दरोडेखोराच्या चार-पाच मिनिटाच्या भूमिकेत वाया घालवला आहे.
चित्रपटातील खटकणारी तिसरी गोष्ट म्हणजे नाना पाटेकर आणि सोनाली कुलकर्णी यांचा जो प्रणय म्हणा किंवा काही म्हणा,दाखवला आहे तो अतिशय फिल्मी आणि वैताग आणणारा आहे.गावातील प्रमुख पुढारी,जो आमदारकीचे स्वप्न पाहतोय तो आपल्या बायकोबरोबर घरात सागरगोटे खेळत असतो.आणि खेळताना नेमकी एक सागरगोटी नको तेथे जाऊन अडकते.(पुढचे तुम्ही ओळखा). असे या जोडीचे आणखी काही प्रसंग आहेत.आणि या सर्व प्रसंगामध्ये सोनाली कुलकर्णीचा अभिनय हां ती नानाची घरंदाज बायको न वाटता त्याने तमाशातील बाईशी तर लग्न केले नाहीना, असे वाटायला लावणारा आहे.विशेषत: या जोडप्याच्या दोन्ही मुली शहरात इंग्रजी माध्यमाच्या शाळेत शिकत असतात हे समजल्यानंतर तर हा अभिनय पाहून धक्काच बसतो.(अर्थात मुले इंग्रजी माध्यमात शिकतात म्हणून पालक असा चहाटळपणा करणार नाहीत असे नाही.पण चित्रपटात ही बाब नक्कीच खटकली.मात्र हा दोष कुलकर्णीबाईंचा की दिग्दर्शकाचा हे कळण्यास मार्ग नाही.)

असे असूनही या चित्रपटाने नक्किच, देवाचे जे बाजारीकरण झाले आहे त्यावर ठळक प्रकाश पाडला आहे.चित्रपटगीतांच्या चालीवर देवाची गाणी करणे,सर्वसामान्यांना घबरविणारे एस.एम.एस.पाठवून देवस्थान जागृत असल्याची आवई पिटने इ.बाबी खरोखरीच विचार करण्यास भाग पाडणा-या आहेत.

महीला सरपंच झालेली आतिषा नाईक,नाना पाटेकर,दिलीप प्रभावळकर यांचा अभिनय खुपच सुरेख आहे.पण त्यामुळे चित्रपट उत्तम ठरत नाही,हे नक्की.

सिन्धुताईना मानपत्र

2011-11-01T22:40:00.000+05:30

एल.टी.मारणे फाऊडेशनच्या वतीने देण्यात येणारा समर्पण पुरस्कार सन २०११ साठी अनाथांच्या माता सौ.सिंधुताई सपकाळ याना ३० अक्टूबर रोजी पुणे येथे देण्यात आला. यावेळी सिंधुताईना देण्यात आलेले मानपत्र लिहण्याची संधी मला मिळाली.ते मानापत्र येथे देत आहे.

2011-10-26T13:01:00.001+05:30

युध्द आमुचे सुरू!

2011-08-29T20:07:00.000+05:30

अण्णांचे आंदोलन संपले.पुढे काय? तेरा दिवसांच्या उपोषणानंतर केंद्र सरकारला उपरती झाली,किंवा प्रकरण हाताबाहेर जात आहे, असे वाटल्यानंतर त्यांनी अण्णांच्या तीन्ही मागण्या तत्वत: मान्य केल्या आणि अण्णांना उपोषण सोडण्यास भाग पाडले. अण्णांनीही फार न ताणता शासनावर विश्वास ठेवत उपोषण सोडले.अर्थात अण्णांनाही आपण अर्धीच लढाई जिंकली असल्याची जाणीव आहे.आणि म्हणूनच प्रश्न आहे तो, आता पुढे काय? ज्या तीन मागण्यां मान्य करण्यासाठी केंद्राला एवढा विचार करावा लागला, असे त्या मागण्यांमध्ये काय आहे? खरे तर, या मागण्या शासनापेक्षा नोकरशाहीला अडचणीत आणणाऱ्या आहेत.मग शासनाने एवढे आढेवेढे का घ्यावेत? कोणालाही पडावा असा हा प्रश्न आहे.या प्रश्नांची उत्तरे शोधण्यापूर्वी आपण त्या तीन मागण्य़ा पाहू.
पहीली मागणी आहे ती नागरी सनदेची.म्हणजे, शासन दरबारी सर्वसामान्य जनतेची जी कामे असतात, त्या कामाची मुदत निश्चित करण्याबाबत.खरे तर ही मागणी फार नवी नाही.अण्णांनीच यापूर्वी महाराष्ट्रात अशा स्वरूपाची मागणी केली होती.त्यावर कामाच्या स्वरुपानुसार कोणते काम किती मुदतीत करावे याला मर्यादा घालण्यात आली .दुर्दैवाने या मर्यादा कोणीही पाळताना दिसत नाही.मात्र सर्वसामान्यांच्या दृष्टीने ही मागणी अत्यंत महत्वाची आहे.तहसीलदार कचेरीसारख्या ठिकाणी गेलात, तर तेथे अगदी दूरच्या खेड्यातुन लोक आपल्या कामासाठी आलेले असतात आणि त्यांना आज तुमचे काम होणे शक्य नाही,किंवा साहेब दौऱ्यावर गेले आहेत हे ऐकावे लागते,अशा वेळी अगदी निर्विकारपणे हे सांगणाऱ्या त्या कारकूनाला याची जाणीव नसते का की,हा माणूस किती दूरून व किती खर्च करून आला असेल?असते.ही जाणीव त्या कारकूनाला असते.पण तेच तर त्याचे अडवणूकीचे आणि कमाईचे साधन असते.कारण त्याला माहीत असते की हा माणूस दहा वेळा हेलपाटे मारण्यापेक्षा आपल्याला चहापाणी करेल.आता चहापाणी याचा अर्थ समजावून सांगायला हवाच असे नाही.मग जर नागरीकाची सनद मान्य झाली तर ती सर्वसामान्यांसाठी किती लाभदायक ठरणार आहे याचा विचार करा.
दुसरी मागणी आहे ती, कनिष्ठ कर्मचाऱ्यांना लोकपालाच्या कक्षेत आणण्याची.तुमच्या माझ्या सारख्या सर्वसामान्य लोकांना भ्रष्टाचाराचा खरा त्रास होतो, तो याच पातळीवर.अगदी वाहन परवान्यापासून सात बाराच्या उताऱ्यापर्यंत हीच मंडळी छळत असतात.त्यामुळे त्यांना लोकपालाच्या कक्षेत आणणे गरजेचे आहे.ही कनिष्ठ पातळीवरील मंडळी थेट आपल्य़ा खिशाला हात घालत असतात.तर ए.राजा,कनिमोळी,कलमाडींसारखे समाजसेवक आपल्या नकळत आपला खिसा कापत असतात.(ही मंडळी त्यांच्या दुर्दैवाने चोरी करताना सापडली म्हणून त्यांची नांवे घेतली.अन्यथा आपल्या खिशाला भगदाड पाडणारी अनेक घराणी कार्यरत आहेत.)
तिसरी मागणी आहे, ती प्रत्येक राज्यात लोकयुक्ताची नेमणूक करण्याची. साधी गोष्ट आहे.कायदे केले परंतू त्याची अंमलबजावणी करायला व गुन्हेगाराला शिक्षा देण्यासाठी लोकायुक्तच नेमले नाही,तर मग कायद्यांचा उपयोग काय?शासनाला हे सर्व कळत नाही, असे म्हणणे धाडसाचे किंवा मूर्खपणाचे ठरेल.मग प्रश्न पडतो तो हा की,या सगळ्याची जाणीव असूनही शासनाने या मागण्या मान्य करण्यासाठी एवढा वेळ का घेतला असावा? या प्रश्नाचे चटकन डोळ्यापुढे येणारे कारण म्हणजे,अण्णा आणि त्यांच्या सहकाऱ्यांना या मुद्यांमध्ये गुंतवून पंतप्रधान आणि खासदारांना लोकपालाच्या कक्षेत आणण्याची जी मागणी आहे,त्या मागणीवरून लक्ष दुसरीकडे वळवणे.आणि सरकार त्यामधे नक्किच यशस्वी झाले आहे ,असे म्हणावे लागेल. कारण शासनाने मान्य केलेल्या अटींमध्ये पंतप्रधान आणि खासदारांच्या वर्तनावर अंकुश ठेवण्याबाबतच्या अटींचा उल्लेखच नाही.हे झाले एक कारण. मात्र यामागे छुपे कारण हे असावे की,शासन दरबारी जो भ्रष्टाचार चालतो तो ’एकमेका सहाय्य करू,अवघे धरू कुपंथ’या तत्वावर. येथे भ्रष्टाचाराची एक अदृश्य साखळी असते.अगदी निम्नस्तरीय कर्मचाऱ्यांपासून संबधीत खात्याच्या सन्माननीय मंत्र्यापर्यंत ही साखळी पोहचलेली असते. मग अशा परीस्थितीत कनिष्ठ कर्मचारी जर लोकपालाच्या कक्षेत आणले तर,हे कर्मचारी लाच घेण्यास धजावतील का?आणि या मंडळींनी लाच घेतलीच नाही, तर मग वरपर्यंत द्यावे लागते,हे कोणाला ऐकवणार?ते काही असो, काही काळ तरी ,म्हणजे या कायद्यात पळवाटा निर्माण होईपर्यंत तरी नाही धजावणार.किंवा काही जण नकोच या वाटेला जायला असे म्हणून पगारात समाधान मानू लागतील.(अर्थात ही कवि कल्पना ठरू शकेल.)अशा वेळी ही साखळी उध्वस्त होईल आणि ते अनेकांच्या अहीताचे असेल. मी हे जे म्हणतोय ते कदाचित अपरिपक्वतेचे वाटेल, पण ’मार्च अखेर’किंवा ’दिवाळी मिठाई’ म्हणजे काय गंमत असते ते या कर्मचाऱ्यांना विचारा,म्हणजे मी जे काय म्हणतो आहे ते समजू शकाल.थोडक्यात काय,तर शासनाने अण्णांच्या या मागण्या मान्य़ करण्यास चालढकल करण्याची जी काही कारणे आहेत त्यापैकी हे एक कारण असणार हे नक्की.पटते का पहा. आणि म्हणूनच अण्णा म्हणताहेत-हा फक्त अर्धा विजय आहे.खरी लढाई तर बाकी आहे.
अगदी खरे सांगायचे तर भ्रष्टाचार हा लाच मागणाऱ्याचा निर्लज्जपणा आणि ती देणाऱ्याची लाचारी असा एक साधा आणि सरळ सरळ व्यवहार आहे.आणि आपले कायदेही असे चमत्कारीक आहेत की,गरीबीला कंटाळून आत्महत्या करू पाहणाऱ्या शेतकऱ्यावर तो गुन्हा दाखल करा असे सांगतो आणि केवळ अगतिकतेपोटी लाच देणाऱ्याला गुन्हेगार समजतो.आणि यातून बाहेर यायचं असेल तर लाच घेणाऱ्यांना कठोर शिक्षा व्हायला हवी.त्याहीपेक्षा महत्वाचे म्हणजे लाच घेणाऱ्यानेच स्वत:ला लाच देणाऱ्याच्या भूमिकेत पहायला हवे.अर्थात असे केल्याने भ्रष्टाचार संपेल असे नाही.पण आशा करायला काय हरकत आहे? नाही तरी किरण बेदींनी हा प्रश्न चुटकीसरशी संपवला आहेच.त्या म्हणतात त्याप्रमाणे १०१ नंबरला फोन करायचा की आलीच लोकपालची गाडी.मग ही गाडी लाच घेणाऱ्याला पटकन उचलणार आणि तुरूंगात टाकणार.आहे की नाही मज्जा.पण आपण वास्तवात जगू या.आणि असे काही जादूची कांडी फिरवावे तसे होणार नाही याचे भान ठेवून शक्य तेथे भ्रष्टाचाराला रोखण्याचा प्रयत्न करू या.

चार माणसं, चार वृत्ती, चार भावना

2011-05-07T19:31:00.004+05:30

सत्यसाईबाबा अनंतात विलीन झाले.ओसामा बिन लादेन समुद्राच्या तळाशी दफन(?) झाला.सुरेश कलमाडी सदेह तिहारवासी झाले. आणि जगदीश खेबूडकर शब्दांवर स्वार होऊन परमेश्वराच्या सेवेत रुजू झाले.एक अंधश्रध्देचं,पर्यायाने परिस्थितीला शरण गेल्याचं प्रतिक.एक दहशतवादाचं, पर्यायाने माणसातील क्रुरतेचं प्रतिक.एक निर्लज्ज भ्रष्टाचाराचं,पर्यायाने माणसातील विकृत भूकेचं प्रतिक आणि एक कलेचं, पर्यायाने माणसातील आनंदमयी निर्मितीक्षमतेचं प्रतिक.चार माणसं,चार वृत्ती.

सत्यसाईबाबा गेले तेंव्हा सचिन तेंडूलकर ढसाढसा रडला. घरातील कोणी जावं असा रडला. एवढा रडला की,पत्नी अंजलीने काहीशा आश्चर्यानेच आपल्या पर्स मधील रूमाल काढून त्याच्या हातात दिला.सत्यसाईंना त्याक्षणी काय वाटले असेल ते समजायला मार्ग नाही. पण तेंडूलकरला आदर्श मानणा-या तमाम नवोदीत खेळाडूंना तेंडूलकरच्या यशाचे रहस्य साईंच्या ऊदीत किंवा त्यांच्या अंगरख्यातून अलगद पडणा-या सुवर्णमालेच्या प्रसादात असल्याचा सक्षात्कार झाला असणार. आणि त्यांनी लगेचच एखाद्या बुवाचा किंवा बाबाचा शोध घेण्यास सुरुवात केली असणार.

साई गेले तेंव्हा केवळ सचिनच नाही,तर अनेक नेते घळाघळा अश्रू ढाळताना दिसले. या तथाकथित नेत्यांना साई गेले तेंव्हा हसन अलिला अटक झाल्यानंतर जे वाटले असेल ते वाटले असण्याची शक्यता आहे .एकाने ४० हजार कोटींचा कर चुकवला. दुस-याने ४० हजार कोटींच्या संपत्तीला वारस न नेमताच स्वर्गाचा (!) रस्ता धरला.दोन्ही कडे पैसेच पैसे आणि दोन्हीकडे सेलिब्रेटीच सेलिब्रेटी.हा चमत्कार म्हणायचा की,योगायोग.

लादेन गेला तेंव्हा सारं पाकीस्तान मनातल्या मनात हळहळलं .तेथील वकीलांनी तर लादेनच्या "रूह"ला शांती मिळावी म्हणून प्रार्थना केली. हेही एक वेळ समजण्यासारखं आहे.घरातील कर्त्या पुरूषाच्या अकाली जाण्यानं संसार उघड्यावर यावा,तसा लादेन जाण्यानं पाकिस्तानचं झालं आहे.त्यामुळे पकिस्तानचा आक्रोश समजण्य़ासारखा आहे. पण अलिकडे कॉंग्रेसचे मोकाट सुटलेले सरचिटणीस दिग्विजय सिंग यांनीही लादेनचे इतमामात दफन न केल्याबद्दल दु:खाश्रू ढाळले.आणि कॉंग्रेसच्या धर्मनिरपेक्षततेचा झेंडा भारतभूमीत रोवला.पाकीस्तानला, विशेष करून त्यांच्या सैन्याला आणि राजकारण्यांना जगण्याचा आधार गेल्यासारखं वाटलं असणारं. लादेनच्या जाण्यानं त्यांचा अमेरिकेची स्वाक्षरी असलेला कोरा धनादेश कोणीतरी फाडून फेकल्यासारखा वाटलं असणारं. मात्र दिग्विजयसिंगांचं नेमकं काय नुकसान झालं ते समजण्यासाठी लागणारं कोमल काळीज असायला हवं,जे फक्त त्यांच्याकडेच आहे.

कलमाडी तिहारची हवा खायला गेले तेंव्हा पुण्यनगरीतील त्यांच्या तालमीत तयार झालेल्या कार्यकर्त्यांच्या मनातही पोरकेपणाची भावना निर्माण होणे स्वाभाविक आहे. लॅन्ड माफीया म्हणून नावजलेल्या एखाद्या महापुरूषाच्या वाढदिवसाच्या अभिनंदनाचे बॅनर जेथे तेजाने तळपतात ,तेथे विकासाची आघाडी असलेले कलमाडी खडी फोडण्याच्या दिशेने पाऊल टाकतात तेंव्हा त्यांच्या पादुका सांभाळणा-यांना दु:ख होणं साहजिकच आहे.निष्ठावान कार्यकर्ता यालाच तर म्हणतात.

खेबूडकरांच जाणं मात्र चटका लावणारं आहे."धुंदी कळ्यांना,धुंदी फुलांना,"सत्यम शिवम सुंदरा","नका सोडून जाऊ रंगमहाल","एक लाजरा न साजरा मुखडा,चंद्रावानी फुलला गं","देहाची तिजोरी" अशी काळीजघेणी गाणी लिहणारा कवि जातो तेंव्हा ऊर भरून येतो.आणि लिहणारे हात थांबतात.अशा वेळी वाटतं परमेश्वर भले दहा सत्यसाईबाबा,शंभर लादेन आणि हजार कलमाडी निर्माण करो,त्याने या सर्वांमागे किमान एक खेबूडकर निर्माण करायला हवेत.शेवटी सर्वसामान्य माणसांच्या जगण्याचा आधार असे कलावंत तर असतात.

बालिश बहू ....

2011-04-23T20:50:00.006+05:30

आदरणीय पंतप्रधानजी,

सनदी सेवा दिना निमित्ताने आपण सनदी अधिका-यासमोर केलेले भाषण ऐकले आणि चौथ्यांदा रिपिट टेलीकास्ट पाहत आहोत, असे वाटले.अण्णा हजारे यांनी जंतर-मंतर वर केलेल्या उपोषणाने सर्वच राजकिय पक्षांची तंतरली.काहींचे तर धाबे दणाणले. विशेषत: सत्ताधारी पक्षांचे,म्हणजे आपले आणि राष्ट्रवादी कॉंग्रेस पक्षाचे.पंरतू आपण योग्यवेळी अण्णांच्या मागण्या मान्य़ करण्याचा सूद्न्यपणा दाखविला.आणि अण्णांनी उपोषण सोडले.अर्थात आपण केवळ अण्णांना घाबरून त्यांच्या मागण्या मान्य केल्या, असे कोणी म्हणणार नाही. जनमताचा रेटाच एवढा होता की, आपल्या सरकारला त्यापुढे झुकावे लागले.परंतू त्या दिवसापासून आपल्या प्रत्येक भाषणात भ्रष्टाचार निपटून काढण्याची गरज व्यक्त करण्यात येत आहे. पण मि.पंतप्रधान आपल्या हे कसे लक्षात येत नाही की,भ्रष्टाचार निपटण्याची जबाबदारी आपल्या सरकारची आहे. त्यामुळे या विषयावर केवळ प्रवचन देऊन चालणार नाही,तर प्रत्यक्ष कृती करण्याची आवश्यकता आहे.आणि तमाम जनता आपल्या कृतीची वाट पाहत आहे.

असो,तो दिवस उगवायचा तेंव्हा उगवेल,पण सध्यातरी आपल्याला भाषणासाठी एक लोकप्रिय विषय मिळाला आहे,हे निश्चित.त्यामुळे परवा आपण सनदी अधिका-यापुढे याच विषयाची ओवी निरूपणाला घेतली तेंव्हा आम्हाला बिलकुल आश्चर्य वाटले नाही.मात्र यावेळी आपली जागा चुकली असे वाटले.आपण ज्यांना भ्रष्टाचाराचे देशाच्या विकासावर होणारे दुष्परीणाम सांगत होतात, त्यापैकी अनेकजन भ्रष्ट असण्याची शक्यता नाकारता येत नाही.अहो, उत्कॄष्ट सनदी सेवेबद्दल आपण ज्यांना पुरस्कारांनी गौरविले त्यातील अनेकजन भ्रष्टाचारामध्ये खारिचा का असेना, पण वाटा असलेले असतील. पुरस्कार देण्यापूर्वी आपण या विजेत्यांना ते कोणाच्या खर्चाने दिल्लीत पोहचले,एवढे जरी विचारले असते तरी तुम्हाला कळून चुकले असते की, ही मंडळी दिल्ल्लीत पोहचली, ती कोणातरी ठेकेदाराच्या(आपण त्याला पुरस्कर्ता म्हणू) गळ्यात आपला आणि आपल्या कुटूंबाचा प्रवास खर्च घालून.शिवाय ही मंडळी आपापल्या खात्याकडून प्रवास बिले वसूल करतील तो भाग निराळालाच. थोडक्यात काय तर आपण चोरांच्याच हाती तिजोरीच्या चाव्या देऊन त्यांना तीचे रक्षण करायला सांगितले आहे किंवा सांगत आहात.

सनदी अधिका-यामधील भ्रष्टाचार संपविण्याची तुमची इच्छा प्रामाणिक असेल, तर एखादी योजना चांगल्या प्रकारे राबविली यासाठी पारितोषिक देण्याऐवजी ती एका रूपयाचाही भ्रष्टाचार न करता राबविली यासाठी द्या.त्यामुळे सरकारी नोकरीतील ज्या पाच-दहा टक्क्यांनी आपल्या संपूर्ण सेवा कालावधीत ईमानेइतबारे सेवा केली त्यांच्यामधे प्रामाणिकपणाला अजुनही किंमत आहे,असा विश्वास निर्माण होईल आणि त्यांचे मनोबल वाढेल. त्याचप्रमाणे इतरांच्या मनातही प्रामाणिकपणे आपले कर्तव्य करण्याची इच्छा जागी होईल. अर्थात हे काम सोपे नाही. कारण प्रामाणिक माणसे कधीही स्वत: होऊन आपण प्रामाणिक असल्याचा धिंडोरा पिटत हिंडत नाहीत. अप्रामाणिक माणसांना आपल्यातील प्रामाणिक आणि तथाकथित कामसूपणाचा धिंडोरा पिटावा लागतो. त्यासाठी ही मंडळी राजकारण्यांना हाताशी धरून त्यांच्याकडून आपल्या कर्तबगारीची प्रमाणपत्रे प्राप्त करवून घेतात.आणि मग अशा प्रमाणपत्रांची परतफेड या-ना त्या मार्गाने करावी लागते.नोकरशाहीतील भ्रष्टाचार अशा व्यवहारातून सुरु होतो आणि तोच पुढे अक्राळ विक्राळ रुप धारण करतो.त्यामुळे वेळीच अशा अपप्रवृत्तीना आळा घालायला हवा,तर कोठे भ्रष्टाचाराची कीड थांबविण्यास मदत होइल.

माननीय पंतप्रधान,खरे तर शाळा सुटून आज जवळपास तीसेक वर्ष झाली,पण तेंव्हा शिकविण्यात आलेले "बालीश बहू बायकात बडबडला," हे अनुप्रास अलंकाराचे उदाहरण आता कोठे स्पष्ट होऊ लागले आहे. कदाचित अलिकडे "ब" जाऊन "भ" च्या बाराखडीला महत्व आले असल्याने हे उदाहरण पटकन समजू लागले असावे .

अण्णा हजारे यांनी भ्रष्टाचाराविरूध्द आवाज उठविल्यापासून ज्यांनी भ्रष्टाचाराचे पाये रचले त्यांच्यापासून भ्रष्टाचाराला रोखण्याचे ज्यांचे काम आहे,ज्यांच्या हातात त्याकरिता लागणारी सत्ता आहे,पण जे भाषणबाजी शिवाय काहीच करित नाहीत अशा पर्यंत सगळेच भ्रष्टाचाराला निपटून काढण्याची भाषा करित आहेत.या सर्व तथाकथित मान्यवरांचे बोलणे,त्यांची भाषणबाजी ही निव्वळ पोपटपंची असून हे सर्व वाचावीर म्हणजे" बालीश बहू" असेच वाटू लागले आहेत.आपण ज्यांच्या करीता बोलत आहोत ते "पब्लिक" बालबुध्दीचे आहे, असेच एकंदरीत या भाषणबाजांच्या बोलण्यातून वाटत राहते.मात्र अण्णांच्या आंदोलनाला मिळालेला प्रतिसाद पाहील्यानंतर हा समज दूर होइल अशी आशा आहे.

माननीय पंतप्रधान,आपल्याविषयी माझ्या मनात अण्णा हजारेंएवढाच आदर आहे. लाल बहादूर शास्त्री यांच्यानंतर एवढे स्वच्छ चारित्र्याचे पंतप्रधान भारताला प्रथमच मिळाले आहेत. पण..! हा पणच सर्व घोटाळा करतो.पंतप्रधान एकटे स्वच्छ असून उपयोगी नाही.तर ते ज्या मंत्रीमंडळाचे नेतृत्व करीत आहेत ते मंत्रीमंडळ तेवढेच स्वच्छ असायला हवे. अगदी ते ही शक्य नसेल तर किमान नोकरशाही तरी प्रामाणिक असायला हवी,आणि ती तशी नसेल तर तीला कठोर शिक्षा व्हायला हवी. आणि ही गोष्ट केवळ भाषणबाजीने होणार नाही. कारण "शहाण्याला शब्दाचा मार" असे घडण्याचे दिवस कॆव्हाच सरलेत. त्यामुळे सनदी सेवा दिनानिमित्त आपण भ्रष्टाचाराबद्द्ल जे बोलला ते बोलणे ऐकणारे पारितोषिक विजेते विद्न्यान भवनामधेच सोडून आले असणार,हे नक्की.तेंव्हा एकच विनंती की भ्रष्टाचार रोखण्यासाठी उक्ती न्हवे तर कॄतीला महत्व द्यावे. लहान तोंडी मोठा घास घेतला त्याबद्दल क्षमा असावी. राष्ट्रकूल पासून टू जी पर्यंतच्या सर्व घोटाळ्यातून आपल्या सरकारची बा-ईज्जत सुटका होवो,हीच ईश्वरचरणी प्रार्थना.

आपला ,

भ्रष्टाचार केंव्हा तरी निश्चित संपेल या आशेवर जगणारा एक अतिसामान्य़ भारतीय.

अण्णांचे आंदोलन

2011-04-09T11:31:00.004+05:30

साधारणपणे पंधराएक वर्षापूर्वी मी अण्णांना भेटलो होतो.त्यावेळी महाराष्ट्रात भाजप-सेना युतीचे सरकार होते. व अण्णांनी या सरकारातील महादेव शिवणकर व शशीकांत सुतार या मंत्र्यांविरुध्द आंदोलन करून या मंत्र्यांच्या राजीनाम्याची मागणी केली होती. तेंव्हा अण्णांच्या आंदोलनाला यश येऊन या दोन मंत्र्यांना राजीनामा द्यावा लागला होता.त्यावेळी युतीच्या मंत्रीमंडळातील हरिभाऊ बागडे अण्णांनी उपोषण सोडावे यासाठी त्यांना विनंती करण्यासाठी राळेगण सिध्दीला आले होते.तेंव्हा मी तेथे उपस्थित होतो. त्या दिवसात राळेगण सिध्दीतील यादवबाबा मंदीर हे अण्णांच्या चळवळीचे आणि उपोषणाचे केंद्र असायचे.त्यावेळीही ते तेथेच उपोषणाला बसले होते. अण्णांना मी प्रथम भेटलो ते तेथे.परंतू, खरे सांगायचे तर त्यावेळी अण्णांच्या उपोषणा बाबत किंवा त्यांच्या आंदोलना बाबत मी काहीसा साशंक होतो. कारण तो पर्यन्त अण्णांनी अनेक आंदोलने करून ती मध्यावरच सोडली होती. त्याकाळात मी दै.केसरी मध्ये "छूमंतर"हे सदर लिहीत होतो.याच काळात अण्णांनी युतीचे मुख्यमंत्री मनोहर जोशी यांच्या "सहारा" प्रकरणातील कथीत सहभागाविरूध्द उपोषण केले होते. परंतू मुख्यमंत्र्यांनी दिलेल्या कुठल्याशा आश्वासनावर विश्वास ठेवून अण्णांनी आपले उपोषण मागे घेतले होते. या संदर्भात मी लिहीले होते की,"अण्णांनी अगोदर कच खाल्ली आणि मग झुणका भाकर खाल्ली." त्यावेळी अण्णांनी झुणका भाकर खाऊन उपोषण सोडले होते.

सुरेश जैन किंवा नवाब मलिक या मंत्र्यांबाबतही असेच घडले होते. या मंत्र्यांनी राजीनामा दिला परंतू त्यापुढे काय घडले?अण्णांनी ज्या ज्या मंत्र्याविरूध्द मोहीमा चालवल्या ते-ते लोक पुन्हा या-ना त्या मार्गाने सत्तेवर आले.अण्णांच्या आंदोलनाचे हे अपयश म्हणावे लागेल.आणि म्हणूनच मी अण्णांच्या कच खाण्य़ाचा उल्लेख केला होता.थोडक्यात सांगायचे, तर अण्णा त्याकाळात अनेकदा भ्रष्टाचाराविरुध्द्चे लढे किरकोळ आश्वासनांवर विसंबून मधेच सोडून देत असत.कदाचित तो त्यांचा राजकारण्यांवरिल विश्वासाचा भाग असेल किंवा राजकारण्यांनाही सुधारण्याची संधी द्यायला हवी,अशी भूमिका तेंव्हा अण्णांची असू शकेल.अशा या पार्श्वभूमीवर अण्णांचे जनलोकपाल विधेयकासाठीचे आंदोलन खूपच वेगळे,उठून दिसले.हे आंदोलन प्रभावशाली आणि सर्वसामान्यांना सामावून घेणारे होते आणि आहे.अर्थात अलिकडची राजकीय परिस्थितीच अशी आहे की,लोकांना दिशा दाखवणा-या एका प्रामाणिक नेत्याची गरज आहे.अण्णांच्यामधे त्यांना असा नेता दिसत आहे.त्यामुळे लाखोंच्या संख्येने सर्वसामान्य माणसे त्यांच्या या आंदोलनात सहभागी झाली. अण्णांच्या या आंदोलनाला किरण बेदी,हरित क्रांतीचे जनक डा.स्वामीनाथन ,अरविंद केजरीवाल,स्वामी अग्नीवेश ,श्री श्रीरवीशंकर,मेधा पाटकर,कपिलदेव यांच्या सारख्या समाजात आदराचे स्थान असलेल्या कार्यकर्त्यांचे पाठबळ लाभले.आणि ही अण्णांच्या आंदोलनाची जमेची मोठी बाजू आहे.

या आंदोलनाला मराठी , हिंदी सिनेमातील प्रख्यात कलाकारांनीही आपला पाठींबा दिला.भले यातील काही तथाकथित सिलेब्रिटी अण्णांच्या आंदोलनाचा फायदा स्वत:चे महत्व वाढवून घेण्यासाठी करत असतील.किंवा स्वत:ला प्रसिध्दी मिळावी यासाठी या आंदोलनाचा उपयोग करून घेतीलही. परंतू त्यांच्या पाठींब्याचा फायदा आंदोलनाला निश्चितच झाला,असे म्हणणे वावगे ठरणार नाही. मात्र ख-या अर्थाने या आंदोलनाची ताकद आहे ती युवाशक्ती.महाराष्ट्राबाहेर,अगदी भारताच्या राजधानीत ,जेथे अण्णांना फारसे ओळखले जात न्हवते तेथील युवकांनी या आंदोलनात उत्स्फूर्त सहभाग घेतला. या युवा ताकदीनेच अण्णांना यश मिळवून दिले आहे.आणि या पुढेही ही ताकदच कोणत्याही चळवळीची ताकद राहणार आहे.

अण्णांच्या आंदोलनाला सर्व थरातून मिळलेला पाठींबा पाहीला की,इजिप्त,लिबिया या सारख्या देशातील लोकयुध्द डोळ्यापुढे येते. आणि इजिप्त मधील क्रांती किंवा या क्रांतीला मिळालेले यश, तर अण्णांना मिळणा-या पाठींब्यामागे नसेल ना, असे वाटते. तेथील उठाव अण्णांच्या आंदोलनातील सर्व सामान्यांच्या सहभागाचे स्फूर्तीस्थान असण्याची शक्यता नाकारता येत नाही.कारण भारतातील सर्वच पक्षाच्या पुढा-यानी भ्रष्टाचाराची परिसीमा गाठली आहे.लोक दैनंदिन जीवनातील ससेहोलपटीला वैतागले आहेत.कोणत्याही सरकारी कार्यालयात जा, प्रत्येक गोष्टीसाठी चिरि-मिरी द्यावी लागते. आणि ती देवूनही काम वेळेत होईल याची खात्री देता येत नाही. अशा वेळी अण्णांनी देशातील भ्रष्टाचार निपटून काढण्यासाठी अत्यंत महत्वाचे असलेल्या जनलोकपाल विधेयकाच्या अंमलबजावणीसाठी आंदोलन उभारले .सर्वसामान्य माणसे अशाच आंदोलनाची वाट पाहत होते.त्यांना एका समर्थ आणि निस्पॄह नेतॄत्वाची उणीव जाणवत होती आणि ती उणीव अण्णांनी भरून काढली.एवढेच नाही तर प्रत्येकाने स्वत:मधे अण्णांना पाहिले.त्याचा परिणाम म्हणजे गल्लीपासून दिल्ली पर्यंत लोक रस्त्यावर उतरले.

अण्णांच्या आंदोलनाला भरघोस पाठींबा मिळण्याचे आणखी एक कारण म्हणजे अलिकड्च्या सहा महीन्यात उघडकीस आलेले विविध घोटाळे हे होय. आदर्श घोटाळा,२-जी स्पेक्ट्रम घोटाळा,राष्ट्रकूल घोटाळा अशा एकापेक्षा एक वरचढ घोटाळ्यांनी भारतीयांच्या मनात तमाम राजकारण्यांविषयी प्रचंड चीड निर्माण केली आहे.ही चीड या आंदोलनामधून प्रकट होताना दिसली.ही चीड विधायक मार्गाने बाहेर काढण्याचे काम अण्णांनी केले.आणि त्याचाच परिणाम म्हणजे सरकारला आंदोलकांपुढे झुकावे लागले.मात्र हीच वेळ अशी आहे की, अण्णांनी आणि त्यांच्या सल्लागारांनी,सहका-यानी सावध रहायला हवे.निव्वळ मिळालेल्या आश्वासनावर अवलंबून न राहता जनलोकपाल संबंधी विधेयक संसदेत मंजूर होइल हे पहायला हवे.त्यासाठी जागरूकता हवी.आणि ही जागरूकता केवळ आंदोलकांमधे असून चालणार नाही ,तर ती भ्रष्टाचाराची चीड असणा-या सर्वामधे असायला हवी.अण्णांनी म्हटल्याप्रमाणे ही निव्वळ सुरूवात आहे. खरा पल्ला तर बराच पुढे आहे.नालायक आणि निलाज-या नेत्यांच्या अचाट कामगिरीने भारत आज जो भ्रष्ट देशांच्या यादीत अव्वल स्थान मिळवू पाहत आहे, ते स्थान पुसल्याशिवाय स्वस्थ बसून भागणार नाही.बसता येणार नाही.त्यासाठी तुम्हा आम्हा सर्वांनाच खारीचा का असेना, पण आपला वाटा उचलायलाच हवा.शेवटी अण्णांचे आणि त्यांच्या खांद्याला खांदा लावून जंतर मंतर येथे उपोषणाला बसलेल्या २१० सत्याग्रहींचे अभिनंदन करायलाच हवे.

उन्हाळयाचे दिवस

2011-03-27T19:10:00.003+05:30

उन्हाच्या झळा आता चांगल्याच जाणवू लागल्या आहेत.काही दिवसापूर्वी हा रस्ता मला काही क्षणांचा वाटत असे, तोच आता काही तासांचा वाटू लागला आहे. साधारणपणे दोन-अडीच महिन्यापूर्वी या रस्त्यावरून मी बरेचदा ये-जा करित असे.त्यावेळी घाट उतरताना दिसणारे हिरवेगार डोंगर आता कर्पट काळे दिसू लागले आहेत.निसर्गाने या डोंगरांवर घातलेली आपली मखमली हिरवी दुलई आता हलकेच काढून घेण्यास प्रारंभ केला आहे.आणि आपले वेगळेच रुप दाखविण्यास सुरुवात केली आहे.खरे तर ही दुलई महिन्यापूर्वीच आसमंतात हरवून जायला हवी होती,पण मधेच आलेल्या अवकाळी पावसाने काही काळ ही हिरवाई तगवली, त्याचबरोबर उन्हाची काहीली काही काळासाठी लांबवली.पण आता ऊन पूर्ण भरात आले आहे.पाऊसकाळात पाण्याने निथळणारे रस्ते आता मृग जळाने वाहू लागले आहेत. एवढेच नाही तर झाडांनीही आपली जुनी वस्त्रे त्यागून नवी वस्त्रे परिधान करण्यास सुरूवात केली आहे.त्यामुळे वातावरणात एकीकडे रखरखाट, तर दुसरीकडे तजेला येऊ घातल्याचे दिसू लागले आहे. मोहराने लगड़लेल्या आंब्याच्या झाडांनी तर आताच पिकलेल्या हापूसचा गंध मनाभोवती पसरविन्यास सुरुवात केली आहे.आणि त्याची चव रसनेवर फेर धरु लागली आहे. निसर्गाचा हा चमत्कार मला तरी वेडे करतो.मात्र अवकाळी पावसाने बराचसा मोहोर आपल्या बरोबर वाहून नेला आहे.

पावसाळया प्रमाणेच उन्हाळाही मला छान वाटतो.त्याची कारणेही आहेत. उन्हाळयातील रखरखीत हवेचा कोरडेपणा डॊंगर कुशीत विसावणा-या गावांना मात्र दुरवरून दिसणारे अस्तित्व देत असतो.पावसाळा किंवा हिवाळ्यातील काहीशा अंधारलेल्या आणि ओलसर हवेत ही गावे वाटसरूंना पटकण न दिसणारी अशी असतात. पण तेच उन्हाळ्यातील भगभगीत प्रकाशात ती दुरूनही ठळकपणे दिसतात.त्यावेळी त्यांचे सौंदर्य उठून दिसते.अशा वेळी मी माझ्या त्या नेहमीच्या रस्त्याच्या कडेला काही काळ थबकतो आणि डोंगरांच्या कुशीत विसावलेल्या गावांकडे पाहत राहतो.मला असं त्या गांवाकडे पाहत राहायला आवडतं .कारण त्या वेळी मी मनाने त्या गावात जाऊन पोहचलेला असतो.मग त्या गावात मला मारूतीच्या मंदिरात उकाड्यापासून सुटका करून घेण्यासाठी पंचाने वारा घेत बसलेले गावकरी दिसतात. त्यातले बरेच जन वॆळ जावा म्हणून पत्तॆ खॆळत असतात. तो त्यांचा एकमेव छंद. काही गावात सोंगट्याचे पट उघडून फासे फेकण्यात तल्लीन झालेले गावकरी भेटतात.मंदिरापासून थोडे पुढे गेल्यावर वडाच्या पारावर गावगप्पा हाणणारे तरुणांचे टोळके दिसते.तर दूरवर एखाद्या आंब्याच्या गर्द सावलीत हाताची उशी करून वामकुक्षी करणारे वयस्कर नजरेस पडतात.
बाया बापड्याही उन्हाळी कामात दंग झालेल्या असतात.पाटलाच्या किंवा एखाद्या तालेवाराच्या मोठ्या चौसोपी वाडयात वाळवणाची कामे ऐसपैस गप्पाच्या जोडीने चालू असतात.कोणी कुरड़या-पापड्या घालित असतात,तर कोणी शेवयांच्या पाटावर आपल्या नव्या सुनबाईचे किंवा जावयाचे मोठेपण सांगण्यात हरवून गेलेल्या असतात.मला हे सारे पहायला ,त्यामध्ये रमायला आवडते.परंतु मी असा आठवणीत मग्न झालेलो असताना त्याच रस्त्याने जाणारी मोटर मला स्मरणरंजनातून बाहेर काढ्त भानावर आणते .आणि मी पुढे चालू लागतो.परंतु पुढच्याच वळणावर नदीची धार आडवी येते.

उन्हाने अंगाची लाही-लाही होत असताना नदीची किंवा एखाद्या डोहाची आठवण मनात डोकावने तसे स्वाभाविकच .आणि नेमक्या त्याच वेळी नदीचे पात्र समोर येते. मात्र पावसाळ्यात भरभरून वाहणारे नदीचे हे पात्र आपल्या मूळ किना-यापासून आता बरेच आत गेलेले असते.डोहाचीही स्थिती फार वेगळी नसते, पण त्याच्या अंगच्याच खोलपणामुळे त्यामधे मनसोक्त डुंबण्याइतके पाणी मात्र असते.परंतु जसजसा ऊन्हाळा वाढत जातो तसतसा हा डोह आपल्या तळाकडे डोकावू लागतो. तरिही भर दुपारच्या कडक ऊन्हात त्याच्यामध्ये असलेल्या कमरेइतक्या पाण्यात उतरने आनंददायक असते.अशा वेळी या डोहाच्या काठी एखादा आंबा असेल तर मग विचारायलाच नको. ओल्या अंगाने कै-या पाडून खाण्यात जॊ आनंद असतो तो काही वेगळाच असतो.

मी जो आज या माझ्या नेहमीच्या रस्त्याने जात आहे तेंव्हा मला हे सारे स्पष्टपणे दिसू लागले आहे.आठवू लागले आहे. आणि ही आठवणच माझी सावली झाली आहे. या सावलीमूळॆ क्षणाक्षणाला तापणा-या ऊन्हाचेही मला काही वाटेनासे झाले आहे.मी ते ऊन पांघरूणच घाट उतरू लागतो.सोबतीला लालबुंद फुलानी डवरलेली

साइरची झाडे आहेत.त्याचवेळी अजुन तसे बरेच अंतर जायचे आहे, असे म्हणत मी गाडीचा वेग वाढवतो खरा पण मन अजुनही त्या गावातच गुंतलेले असते..

बुधवारची कहानी

2011-03-06T16:33:00.003+05:30

आपल्याकडे प्रत्येक वाराला एक कहानी आहे.एक महत्व आहे.तसेच प्रत्येक वार एकेका देवाला वाहिलेला आहे.रविवार खंडोबाचा ,सोमवार शंकराचा,मंगलवार देवीचा तसाच बुधवार अमिन सयानिचा.हो, हिंदी संगीताच्या कानसेना साठी बुधवार हा अमिन सयानिचा. या दिवशी रात्रीचे आठ वाजले की बहुतेक कानसेन रेडिओ सीलोनला कान लावून बसत.आणि आपल्या खर्जातिल मंत्रमुग्ध आवाजात ' भाइयों और बहनों ' ची साद घालत हिंदी चित्रपटातील गाण्यांचा खजिना उघडा करणा-या अमिन सयानिला त्यानंतरच्या आपल्या एक तासाचा मालकी हक्क देवून टाकत. या एक तासात तो जे काही ऐकवेल ते एकाग्रपने ऐकणे हे सर्वाना आपले कर्तव्य वाटे.आणि या कर्तव्यात कसूर करणे म्हणजे पापाचे धनी होणे याचीही जाणीव प्रत्येकाला असे. १९५३ पासून सुरु झालेला हा सिलसिला त्यानंतर ४० वर्ष (१९९३ पर्यंत)टिकला.त्या ४० वर्षातील पहिल्या २५ वर्षात जी ३ गीते पहिल्या ३ क्रमांकावर होती ती देण्याचा मी इथे प्रयत्न करणार आहे.साधारणपणे ८-१० वर्षापूर्वी कोठल्याशा दिवाळी अंकात मला ही यादी मिळाली.ही यादी हिंदी गाण्यांवर प्रेम करना-या प्रत्येकाला " बिनाका गीत" मालेच्या त्या मंतरलेल्या दिवसामधे घेउन जाइल असा विश्वास आहे.

१९५३-(१)ये जिंदगी उसीकी हैं (अनारकली) (२) तू गंगा की मौज मैं जमना की धारा.(बैजू बावरा). (३)आजा रे अब मेरा दिल पुकारा.(आह)

१९५४- (१) मन डोले मेरा तन डोले (नागिन) (२).न ये चाँद होगा न तारे रहेंगे (शर्त) (३).बाबूजी धीरे चलना (आरपार)

१९५५- (१) मेरा जूता है जापानी (श्री ४२०) (२)मेरा सलाम ले जा दिल का पयाम ले जा (उड़न खटोला) (३) मन डोले मेरा तन डोले (नागिन) )

१९५६-(१) ऐ दिल हैं मुश्किल जीना यंहा.(सी आय डी) (२) नैन से नैन नाही मिलावो (झनक झनक पायल बाजे) (३) तू प्यार का सागर हैं (सीमा)

१९५७- (१) जरा सामने तो आओ छलिये (जनम जनम के फेरे) (२) मालिश तेल मालिश (प्यासा) (३) पंछी बनू उड़ती फिरू (चोरी-चोरी)

१९५८-(१) हैं अपना दिल तो आवारा (सोलवा साल) (२) सिएटी क्याट, क्याट माने बिल्ली (दिल्ली का ठग) (३) बोलरी कठपुतली (कठपुतली )

१९५९-(१) हाल कैसा हैं जनाब का (चलती का नाम गाडी ) (२) मुझको यारों माफ करना ,मैं नशेमे हूँ (मै नशेमे हूँ ) (३) सब कुछ सिंखा हमने (अनाड़ी)

१९६०-(१) जिंदगी भर नाही भूलेगी ओ बरसात की रात (बरसात की रात) (२)चौदहविका चाँद हो (चौदहवि का चाँद ) (३) मुझको इस रात की तन्हाई में आवाज न दो (दिल भी तेरा हम भी तेरे)

१९६१-(१) तेरी प्यारी प्यारी सूरत को (ससुराल) (२).अभी ना जाओ छोड़कर (हम दोनों) (३) ओ मैंने प्यार किया हाय हाय जुर्म किया (जिस देश में गंगा बहती हैं)

१९६२ -(१) एहसान होगा तेरा मुझपर (जंगली) (२) दो हंसो का जोड़ा बिछड़ गयो रे (गंगा जमना) (३) अब क्या मिसाल दूँ में तुम्हारे शबाब की (आरती)

१९६३- (१) जो वादा किया वो निभाना पड़ेगा (ताजमहल ) (२) जानेवाले कभी नहीं आते (दिल एक मंदिर)

(३) इन हवाओमे इन फिजाओमे (गुमराह)

१९६४- (१) मेरे मन की गंगा (संगम ) (२) ये मेरा प्रेम पत्र पढ़कर (संगम) (३) मेरे महबूब तुझे मेरी मोहब्बत की कसम (मेरे महबूब)

१९६५-(१) जिस दिल में बसा था प्यार मेरा (सहेली) (२) आवो ट्विस्ट करे (भुत बंगला ) (३) ज्योत से ज्योत जगाते चलो (संत द्नयानेश्वर )

१९६६-(१) बहारो फूल बरसावो (सूरज) (२) झुमका गिरा रे बरेली की बझार में (मेरा साया) (३) गात रहे मेरा दिल (गाइड )

१९६७-(१) सावन का महिना पवन करे शोर (मिलन) (२)ओ मेरे सोना रे सोना (तीसरी मंझिल) (३) बहारो मेरा जीवन भी सवारों (आखरी ख़त )

१९६८-(१) दिल विल प्यार व्यार में क्या जानू रे (शागिर्द) (२) मेरे सामने वाली खिड़की में (पड़ोसन) (३) ओ नीले गगन के तले (हमराज)

१९६९-(१) कैसे रहू चुप की (इंतकाम ) (२) ओह रे ताल मिले (अनोखी रात ) (३) पराई हूँ पराई मेरी आरजू न कर (कन्यादान)

१९७०-(१) बिंदिया चमकेगी (दो रास्ते) (२) मेरी प्यारी बहनिया (सच्चा झूठा) (३)रंगीला रे (प्रेमपुजारी)

१९७१-(१) जिंदगी एक सफर हैं सुहाना (अंदाज) (२) अच्छा तो हम चलते हैं (आन मिलो सजना) (३)ये जो मोहब्बत हैं (कटी पतंग)

१९७२-(१)दम मारों दम (हरे राम हरे कृष्ण) (२) इन्ही लोगोने ले लिया दुपट्टा मेरा (पाकीजा ) (३)यूँही कोई मिल गया था ( पाकीजा)

१९७३-(१) यारी हैं ईमान मेरा (जंजीर) (२)बहार से कोई अन्दर न आ सके (बॉबी) (३) दो बिचारे बिना सहारे (व्हिक्टोरिया न.२०३)

१९७४- (१)मेरा जीवन कोरा कागज़ कोरा ही रह गया (कोरा कागज़ ) (२) जय जय शिवशंकर (आप की कसम) (३) झूट बोले कव्वा काटे (बॉबी)

१९७५-(१) महंगाई मार गई (रोटी कपड़ा और मकान ) (२) हाय हाय ये मजबूरी (रोटी कपड़ा और मकान ) (३) भूल गया सब कुछ (जुली)

१९७६-(१) कभी कभी मेरे दिल में (कभी कभी) (२) इक दिन बिक जायेगा (धरम करम) (३) मै तो आरती उतारू रे (जय संतोषी माता )

१९७७-(१) हुस्न हाजिर हैं (लैला मजनू) (२) परदा है परदा (अमर अकबर अन्थोनी) (३) ओ मेरी महबूबा (धरम वीर).

सन १९८८ पासून हा कार्यक्रम विविध भारती वर प्रसारित होऊ लागला . परन्तु त्याचे नाव बिनाका गीतमाला असे न राहता '' सिबाका गीतमाला '' असे झाले.

'विश्वचषक'चे प्रकाशन

2011-03-01T13:40:00.002+05:30

'विश्वचषक' या माझ्या पुस्तकाची दूसरी आवृत्ती नुकतीच प्रकाशित झाली. अतिशय छोटेखानी समारंभात

टिळक महाराष्ट्र विद्यापीठाचे कुलगुरु डॉ.दीपक टिळक यांच्या हस्ते पुस्तकाचे प्रकाशन करण्यात आले.पुण्यातील लोकमत,पुढारी,प्रभात,केसरी या वर्तमानपत्रानी या प्रकाशन समारंभाची छायाचित्रासह दखल घेतली .व् हे पुस्तक क्रिकेट चाहत्यापर्यंत पोहाचविले.

उत्साह,जल्लोष,त्रागा ....

2011-02-18T10:07:00.002+05:30

मला माहित आहे मी जे काही सांगणार आहे ते एव्हाना तुम्हाला पाठ झाले असेल.कारण क्रिकेट ही गोष्टच अशी आहे की, जी प्रत्येक भारतीयाला अगदी न सांगताही समजते.न्हवे न्हवे ती त्याच्या रक्तातच असते.आणि आता तर विश्वचषक स्पर्धा सुरु होतेय.सारा माहोल क्रिकेटमय झाला आहे.उद्या बांग्ला देशातील मीरपुर येथील शेर-ए-बंगला मैदानावर जेंव्हा भारत अणि यजमान बांग्ला देश समोरासमोर उभे राहतील तेंव्हा अगदी पहिल्या चेंडू पासून सा-यांच्या नजरा दूर चित्रवानिच्या वितभर पडदयाला खीळलेल्या राहतील आणि ही अवस्था अगदी २ एप्रिलला होणा-या अंतिम सामन्या पर्यंत कायम राहिल.अशा या सा-या देशाला वेडे करना-या स्पर्धेच्या निमित्ताने माझे विश्वचषक हे पुस्तक प्रसिद्ध होत आहे.संस्कृति प्रकाशन या पुण्यातील नामांकित प्रकाशन संस्थेने हे पुस्तक प्रसिद्ध केले असून ते क्रिकेट वेडया सर्वाना आवडेल अशी आशा आहे.

क्रिकेट म्हंटले की अमाप उत्साह ,जल्लोष ,धिंगाना आणि त्याच्या जोडीने त्रागा ,चिडचिड आणि मनस्ताप ही आलाच. जोवर भारतीय खेलाडू जिंकत आहेत तोवर सर्व छान सुरु असते,सर्वत्र आनंदी आनंद असतो पण हेच जेंव्हा भारतीय संघ पराभवाच्या वाटेवर असतो किंवा त्याच्या पराभवाची निव्वळ शंका जरी आली तरी आपली एकदम चिडचिड सुरु होते.अगदी फिक्सिंगच्या आरोपापर्यंत आपली मजल जाते.अणि खर सांगू यालाच तर देश प्रेम म्हणतात.आपल्या संघाने जिन्कावे म्हणून गावोगावाच्या मंदिरामध्ये देवाला साकडे घालण्यात आले आहे.मशिदिन्मध्ये नमाज अदा करण्यात आली आहे.चर्च मधे प्रार्थना करण्यात आल्या आहेत.प्रत्येक जन भारताने विश्वचषक जिंकावा यासाठी जमेल तशा प्रकारे देवाला विनवणी करीत आहे आणि म्हनुनच आम्ही भारतीय आपल्या संघाचा पराभव सहन करू शकत नाही.सचिनने नेहमी चांगलेच खेलावे असे आपल्याला वाटते.हरभजनने प्रत्येक चेंडू वर विकेट काढावी अशी आपली अपेक्षा असते.युसुफ पठानने मैदानावर उतरल्या उतरल्या आपला हतोड़ा चालवावा असे वाटते.आणि यात गैरही काही नाही .मात्र आपल्या या अपेक्षा प्रत्येक वेळी पूर्ण होतीलच असे नाही याची जाणीव ठेवावी. कारण शेवटी हा खेल आहे.आणि प्रतिस्पर्धी संघ ही जिंकन्या करताच खेलत असतो. म्हणून आपण चांगल्या खेलाचा आनंद लुटावा एवढेच खरे.

भारतीय प्रजासत्ताकास

2011-02-07T13:47:00.000+05:30

दोन वर्षापूर्वी (२००८) मी दै.पुढारी मधे ''लोणकढी'' हे सदर लिहित होतो .त्यावर्षी भारतीय प्रजासत्ताकाने साठी पूर्ण केली होती व् त्यानिमित्ताने मी प्रजासत्ताकास उद्देशून एक कविता लिहिली होती.ती कविता आज पुन्हा येथे देण्याचा मोह होतं आहे.त्यावेळी तेलगी सारखी प्रकरणे होती.आता तर आदर्श,स्पेक्ट्रम,राष्ट्रकुल अशी एकसरस एक प्रकरणे समोर येत आहेत.म्हणून ही कविता येथे द्यावीशि वाटत आहे
.
साठीचा आमचा शेजारी
त्याच्या जन्माची गोष्ट सांगतो
गांधीबाबाच्या फोटुला हात जोडून
न्हेरु-पटेलाना सलाम करतो.

खर तर त्याच्या अशा वागण्याच
आम्हाला फारस कौतुक नाही
अभिमानाने भरलेला त्याचा उरही
आम्हाला हेलावून टाकत नाही.

वेळ आलीच उलट, तर आम्ही
लालू सारख्याचा हवाला देउन मोकले होतो
कशी जिरवली म्हणत
स्वताचा पार्श्वभाग थोपटून घेतो.

आताशा आमचा हा शेजारी
वृत्तपत्रांच्याही नादी लागत नाही
लागलाच तर त्याला त्यामधे
राम कधी दिसत नाही .

आमचा हा शेजारी
भोला -भाबडा वगैरे आहे.
हर्षद मेहता त्याला
नरसी मेहताचा वारस वाटायचा
आणि लाडसाब तेलागिला तो
रिजर्व बँकेचा गवर्नर समजायचा.

खर सांगतो,
चूक आमच्या शेजा-याची नाही
चार आन्याच्या त्याच्या टोपीला
लाखोची "टोपी" पेलवत नाही.

मात्र अशा वेळी तो उदास होतो
टीळकांच्या आठवनित स्वताला बुडवून
बंद डोले बंद कान म्हणत
स्वराज्याच्या स्वप्नात हरवून जातो.

गाण्यातला पुरूषार्थ

2011-01-30T11:51:00.003+05:30

मराठी संस्कृतीचे माहेरघर ही पुण्याची ओळख.पण ही ओळख आताशा संपुष्टात येऊ लागली आहे.काही वर्षापुर्वी पु.ल.गेले. आणि एक सोज्वळ विनोदाचा झरा आटला.त्यापूर्वी पंडित वसंतराव देशपांडे गेले तेंव्हा भावनेला हात घालणारा एक स्वर लुप्त झाला.आणि आता पंडित भीमसेन जोशी गेले.त्याबरोबर गाण्यातला पुरुषार्थही हरवला.पुण्याची सांस्कृतिक वैशिष्टे एकामागोमाग एक अशी लोप पावत चालली आहेत आणि त्याबरोबर पुण्याचे पुणेपणही लोप पावत चालले आहे.पुणेकर ज्यांच्या जिवावर पुण्याचा अभिमान बाळगायचा ती अभिमानाची केंद्रे आता इतिहासाची पाने होऊन राहिली आहेत.मात्र पुण्याची ही जी अभिमान केंद्रे होती त्यानी देशातील आणि देशाबाहेरिल यच्चयावत रसिकाना आपल्या कलेने मोहरून टाकले.त्यांच्या आयुष्यात आनंदाचा बहर आणला.आणि त्यांच्या जगन्यातिल काही काळ सार्थकी लावला.
भारतरत्न भीमसेन जोशी गेले तेव्हा सारे पुणे हळहळले,ते याच कारणाने.राज्याचा उप-मुख्यमंत्री आपल्या या रत्नाच्या अन्त्ययात्रेला आला की नाही .याचे त्याना भानच न्हवते.किंबहुना ते त्यांच्या खिजगंतितही न्हवते.हे असे उपद्व्याप किंवा भलत्या सलत्याना महत्व देण्याचे काम बोरुघाशानी करावे आणि आपला प्राइम टाइम भरून काढावा.किंवा छापील शब्द पंडितानी आपले रकाने भरावेत.सर्व सामान्य पुणेकरा साठी तो निव्वळ अतीव दुखाचा दिवस होता.आणि आज पंडितजी जाऊन आठवडा लोटला तरी त्यांच्या स्मृति मधील पंडितजी अढ़ळ आहेत.आणि जोवर या पृथ्वीतलावर गाणे आहे,संगीत आहे आणि रसिक आहेत तोवर पंडितजी अमर आहेत. आज मी हे येथे लिहित असताना पंडितजी कदाचित परमेश्वराच्या दरबारात त्यालाच त्याच्या तुकाराम़ासारख्या भक्ताने लिहिलेले अभंग गाऊन दाखवित असतील आणि तो परमेश्वरही पंडितजिंच्या स्वरात सहकुटुम्ब सह परिवारे न्हाऊंन निघताना मनाशी म्हणत असेल, याहून दूसरा स्वर्ग तो काय असेल!

पंतांची एक आठवण

2011-01-15T13:49:00.000+05:30

अर्ध्या हळकुंड़ाने पिवळी होणारी माणसे या जगात कमी नाहीत. कलेच्या प्रांतात, तर अशी माणसे डज़नावारी भेटतात. पण मोठे असुनही स्वत:चे मोठेपण न मिरवणारी किंवा आपण मोठे आहोत हेच मुळी विसरून जाणारी आणि सर्वसामान्यं लोकामधे अगदी सहजगत्या मिसळणारी प्रभाकरपन्त पणशिकरांसारखी माणसे क्वचितच भेटतात. तसा पणशिकरांचा अणि माझा सम्बन्ध फक्त नाटकाचा मी एक प्रेक्षक आणि ते एक कलाकार एवढाच. पण तो सम्बन्ध माझ्यासारख्या नाटक वेडयासाठी फार महत्वाचा होता.
माझ्या सुदैवाने मला अनेक चांगली आणि अभिजात नाटके पाहण्याची संधि मिळाली.पंतांची ''मला काही सांगायचय'', ''तो मी न्हवेच'','' इथे ओशाळला मृत्यू'',''अश्रुंची झाली फुले'', आणि ''बेईमान''ही नाटके पहायला मिळाली .यासाठी मी स्वत:ला भाग्यवान समजतो.अशा या पंतांची आणि माझी केवळ योगायोगाने भेट झाली.साधारणपणे २० वर्षापुर्वी मी औरंगाबादला काही कामासाठी गेलो होता व् माझा मुक्काम तेथील होटेल उत्सव मधे होता . पन्त ही त्याच होटल मधे उतरले होते. अर्थात हे मला दुस-या दिवशी सकाळी समजले.थंडीचे दिवस असल्याने मी होटलच्या व्हरांडया मधे मस्त पैकी उन घेत उभा होतो. तेवढ्यात मागुन आवाज आला,'थंडी खूप आहेना?''.आवाज ओळखिचा होता ,पण परिचयाचा न्हवता.म्हणून मागे वलून पहिले
तर साक्षात् पन्त उभे होते.आणि ते चक्क माझ्यासारख्या त्यांच्याशी थेट परिचय नसलेल्या व्यक्तीला विचारत होते,
'थंडी खूप आहेना?'. माझ्यासाठी तो आश्चर्याचा सुखद धक्का होता. ज्यांच्या तो मी न्हवेच मधील 'राधेश्याम महाराजावर' मी लट्टू होतो,ज्यांचा' औरन्गजेब' पाहिल्यानंतर मला प्रत्येक्षातला औरन्गजेब पाहिल्याचा भास झाला होता ते, पन्त मला विचारत होते,थंडी खूप आहेना?' मी काय बोलणार होतो.?खरे तर त्याक्षणी मी भारावून गेलो होतो.पण त्यांनी माझी स्थिति ओळखली आणि माझे भारवलेपन कमी होऊ दिले. आणि मग आमच्या गप्पाना सुरुवात झाली.गप्पांच्या ओघात मी दैनिक केसरिमधे पत्रकारिता करतो हे समजल्या नंतर मग आमच्यामधे जास्तच जवळीक निर्माण झाली.कारण त्यांचे जावइ सुदधा केसरिमधेच पत्रकारिता करीत होते.आणि त्यानंतर आम्ही किमान तासभर गप्पा मारत होतो. या गप्पांमधे कोठेही त्यांनी मला त्यांच्या कर्तृवाचा मोठेपणा जाणवू दिला नाही. मात्र गप्पा संपल्यानंतर माझ्या मनात असलेला त्यांच्या कर्तृवाच्या मोठेपणा द्विगुणित तर झालाच पण त्यांच्या मनाचा मोठेपणाही माझ्या मनात कायमचा ठान मांडून बसला.काल त्यांच्या निधनाची बातमी समजली आणि पुन्हा एकदा मी २० वर्षापुर्विच्या औरंगाबादेत पोहचलो.आणि पुन्हा एकदा त्या गप्पा अनुभवल्या.

मराठी भाषा

2010-12-02T18:26:00.002+05:30

मु.पो.पोलादपुर. जिल्हा-रायगड येथील नितिन कळम्बे नावाच्या एका युवकाने मराठी भाषेविषयी मान्यवरांना काय वाटते, हे जाणून घेण्याचा प्रयत्न सुरु केला आहे. त्यासाठी त्याने आतापर्यंत विविध क्षेत्रातील हजार-एक मान्यवरांना पत्रे पाठवून मराठी भाषेविषयीची त्यांची मते विचारली आहेत. अशा काही मान्यवरामधे माझाही (!) समावेश आहे. (बहुदा माझ्या ३-४ पुस्तकापैकी एखादे पुस्तक त्याच्या हाती लागले असावे आणि त्यातून त्याने मला मान्यवर ठरवले असावे.) असो, तो महत्वाचा भाग नाही.महत्व आहे ते, त्याच्या या पत्राने मला मराठी विषयी विचार करायला भाग पाडले हे. आणि त्या विचारातून मला मराठीच्या आजच्या स्थितिविषयी जे काही वाटते, ते मी त्याला पत्रातून कळविले.त्या पत्राचा हा मसुदा.

पुरस्कार आणि प्रसिद्धि

2010-11-15T14:52:00.006+05:30

समर्पण पुरस्काराला प्रसिद्धि माध्यमाकडून नेहमीच

चांगली प्रसिद्धि मिळते. तशी ती यावेलीही मिळाली.

या कार्यक्रमाला प्रसिध्ही मिळावी,असे वाटंन्याचे कारण म्हणजे त्यानिमित्ताने

चांगले काम करना-या संस्था समाजापुढे याव्यात.त्यांच्या

कार्याला समाजाची मदत व्हावी आणि जगात काही चांगले काम

करणारी माणसेही आहेत हे कळावे.भ्रष्टाचार आणि ते करणारे राजकारणी कमी नाहीत आणि

त्यांच्या पराक्रमाच्या सुरस गोष्टी आपण नेहमीच

वाचत असतो. पुरस्काराच्या निमित्ताने चांगली

माणसे आणि चागले काम समाजापुढे येते.आणि ते येत रहावे असे वाटते.

2010-11-05T09:38:00.000+05:30

दीपावलीच्या हार्दिक शुभेच्छा!ही आणि यापुढील सर्व दीपावली आपल्या आणि आपल्या कुटुम्बीयांच्या आयुष्यात सुख समृधि घेउन येवो.!

मानपत्र

2010-11-03T15:35:00.003+05:30

सावली संस्थेस दिलेले मानपत्र
एल.टी.मारणे मेमोरियल फौन्डेशनच्या वतीने देण्यात येणारा समर्पण पुरस्कार सन २०१० या वर्षा करीता "सावली,पुणे "या संस्थेला देण्यात आला.रोख रुपये १५ हजार ,शाल,श्रीफल आणि मानपत्र असे या पुरस्काराचे स्वरुप आहे.जेष्ठ सामाजिक कार्यकर्ते डॉक्टर कुमार सप्तर्षि यांच्या हस्ते हा पुरस्कार देण्यात आला. लोकसत्ताचे सहायक संपादक म़ा.अरविन्द गोखले हे या कार्यक्रमाचे प्रमुख पाहुणे होते. मुळशी तालुक्यातील खारावड़े या निसर्गाच्या कुशीत वसलेल्या गावामधे दि.३१.१0.२०१० या दिवशी पुरस्कार वितरण समारंभ पार पडला.

सावली संस्थेला यावेळी देण्यात आलेले मानपत्र येथे देत आहे. त्यावरून सावलीच्या कार्याची ओळख होइल असे वाटते.

समर्पण पुरस्कार -२०१०

2010-10-16T15:23:00.001+05:30

सस्नेह निमंत्रण
एल.टी.मारने मेमोरिअल फ़ौंडेशन तर्फे दरवर्षी सामाजिक क्षेत्रात सेवाभावी वृत्तीने कार्य करना-या
संस्थाना समर्पण पुरस्काराने गौरविले जाते. आतापर्यंत राम-कृष्ण मठ,पुणे आणि महारोगी सेवा समिति ,वरोरा याना गौरविण्यात आले आहे. यंदा या पुरस्कारासाठी पुण्यातील "सावली" या संस्थेची निवड करण्यात आली आहे. बहुविकलांग आणि मतिमंदा साठी कार्य करणारी ही संस्था असून श्री.वसंतराव ठकार हे या संस्थेचे प्रमुख आहेत. त्यांच्या कार्याला आमचाही थोडाफार हातभार लागावा अशी आमची इच्छा आहे." सावली"च्या गौरव समारंभा साठी आपण ही उपस्थित रहावे यासाठी हे आग्रहाचे निमंत्रण .

भगवान् श्रीराम हाजिर हो!

2010-10-02T20:45:00.001+05:30

बाबरी मशीद पाडून त्याजागी उभारलेले हेच ते छोटेखानी राम मंदिर.

अलाहाबाद उच्च न्यायालयाच्या लखनौ खंड पिठाने वादग्रस्त ठरलेल्या आणि "राम जन्मभूमि "म्हणून हिन्दुसाठी पूजनीय असलेल्या जागेवर भगवान् श्रीरामाचे नाव लावले आणि तमाम अयोध्यावासियानी एक हलकासा सुस्कारा सोडला असेल.अयोध्येतिल हिन्दू असो की मुस्लिम त्यांच्यासाठी राम जन्मभूमि हा वादाचा विषय न्हवता. आणि असलाच तर तो काही मोजक्या राजकीय पुढ़ा-यासाठी होता.
श्रीरामाची वस्त्रे शिवन्याचे काम सादिक नावाचा एक मुस्लिम कारागिर गेली १० वर्षे भक्तिभावाने करीत असून त्याच्यावर हे काम मोठ्या विश्वासाने अयोध्येतिल प्रमुख पूजा-याने सोपविले आहे,आणि ही बाब तेथील हिन्दू-मुस्लिम ऐक्याचे प्रतिक आहे. हे समजल्यानंतर तरी तेथील लोकामधे कोठेही धर्माच्या नावाने तेढ़ नसल्याचे दिसून येण्यास हरकत नाही.तेथील सर्वसामान्य जनता गेली १८ वर्षे लश्कर आणि पोलिसांच्या तेथील वास्तव्याने निश्चितच मानसिक दृष्टया त्रासलेली असेल.त्यांच्या साठी हा निकाल स्वातंत्र्याचा क्षण असेल. ६ डिसेम्बर १९९२ या दिवशी बाबरी मशीद उध्वस्त झाली आणि तेंव्हा पासून तेथील लोक एक प्रकारचे पारतंत्र्य अनुभवत होते. त्यामुले न्यायालयाच्या निर्णयाला पाठिंबा देताना या जनतेने आपला कोंडमारा संपेल असा विश्वास नक्कीच मनाशी बाळगला असेल. एकीकडे न्यायालयाच्या निर्णयाचे सर्व जनतेने स्वागत केले असताना दुसरीकडे मुलायम सिंग सारखा संधि साधू पुढारी मात्र न्यायालयाच्या निर्णयावर मुस्लिम जनता नाखुश असल्याचे सांगुन वादाला तोंड फोडू पाहत आहे.सुदैवाने मुस्लिम नेत्यानी मुलायम सिंगचे हे विधान खोटे असल्याचे वेळीच जाहिर करून आपली परिपक्वता दाखवून दिली आहे.यातून मुलायम सिंग सारख्या तथाकथित मुस्लिम समाजाच्या पाठीराख्यानी योग्य तो बोध घ्यायला हवा.म्हनुनच परवाच्या निकालाने त्याना डोक्यावरची टांगती तलवार काढून घेतल्यासारखे झाले असेल.

( कदाचित प्रभुरामानेही "भगवन श्रीराम दशरत हाजिर हो" हे ऐकण्याची तयारी ठेवली असेल,

पण सुदैवाने तसे काही न घडल्याने त्यानेही खंड पिठाचे आभार मानले असतील. )

१९९७ मधे या वादग्रस्त ठिकाणी जाउन मी प्रभु रामाचे दर्शन घेउन आलो होतो .त्यावेळी ज्या लश्करी बंदोबस्तातुन जावे लागले होते तो आज आठवला तरी अयोध्यावासियांच्या

सहनशक्तिला दाद द्याविसी वाटते.अर्थात वादग्रस्त परिसर सोडला तर शरयुच्या तीरावर नेहमीप्रमाने सर्व धार्मिक कार्य सुरु असायची .तेथील पण्डे अनेकांच्या वंशावली सांगण्यात आणि भाविकांच्या पूर्वजांची पिंडेदान करण्यात गर्क असायचे.आणि ते तसे असनेच आवश्यक होते अन्यथा त्यांचे जगने कठिन झाले असते.कदाचित त्यांच्या त्या जगण्यासाठीच्या धडपड़ीतुनच त्याना सामाजिक एकात्मता आणि भाईचारा यांचे महत्व जाणवले असावे.त्यामुले न्यायालयाच्या निकालानंतर त्यांच्यातील परस्पराविशयिचे प्रेम कमी झाले नाही .

निकालानंतरच्या दूस-या सकाळी स्नानासाठी जमलेले अयोध्यावासी

निकालानंतरच्या दूस-या सकाळी ते नेहमीप्रमाने आपल्या कामाला लागले आणि आपल्या परिपक्वतेचे दर्शन घडवले.इतर विषयावर गप्पा माराव्यात तशाच गप्पा त्यानी या निकालावारही मारल्या आणि झाले गेले शरयुला मिळाले असे म्हणत आपला दिवस सुरु केला.

हनुमान गढ़िवर रामभक्त हनुमानाच्या दर्शनाला भाविकानी केलेली ही गर्दी.

पुण्याची गणेश विसर्जन मिरवणूक

2010-09-23T17:29:00.001+05:30

तेविस तारखेच्या सकाळचे दहा वाजत आले आहेत, तरी पुण्यातील लक्ष्मी आणि टिळक रस्ता गर्दी,आवाज आणि उत्साह यांनी भरून राहिला आहे. मिरवणूक सुरु होऊन जवळ जवळ बावीस तास झाले आहेत तरी गर्दी,उत्साह आणि आवाज यामधे तसूभरही फरक पडलेला नाही.खरे तर बावीस तास काहीच नाहीत .इथला विक्रम आहे तो 27-28 तासांचा. पोलीस आदेश सोडा अतिरेक्यांच्या धमक्यानाही येथे कोणी घाबरत नाही.जल्लोष आणि केवळ जल्लोष हेच येथल्या विसर्जन मिरवणूकिचे ब्रीद आहे आणि ते येथे कसोशीने पाळले जाते. अशा या गणेश विसर्जन मिरवणूकिची ही काही दृश्य.

पाऊस

2010-09-21T18:47:00.000+05:30

"सुर्व्य नारायण" मावळला

2010-08-18T19:17:00.005+05:30

"सुर्व्य नारायण" मावळला
      अर्धे-अधिक कवी "काचेचा चन्द्र" शोधण्यात मग्न असताना "भाकरीचा चन्द्र" शोधण्यात आयुष्य घालवणारा नारायण सुर्वे नावाचा कवी परवा खरोखरिचा चन्द्र शोधण्यासाठी दूर अंतराळी निघुन गेला .आणि त्याच्या कवितावर पोसलेलं अनेक कवींच विद्यापीठ सुनं -सुनं झालं .    नारायण सुर्वे यांची  आणि माझी ओळख होती ती केवळ पुस्तकापुरती, म्हणजे मला कविता वाचण्याचा छंद जेंव्हा लागला तेंव्हा ते माझ्या वाचनात आले आणि त्यांचे वेगले पण पाहून मी अक्षरश: त्याना शरण गेलो.त्यानंतर त्यांच्या साधेपणाविषयी ऐकले आणि त्याना भेटण्याची उर्मी अनेकदा मनात दाटून आली पण त्याना भेटण्याचा योग मात्र आला नाही. असे असले तरी एका वेगळ्या कारणाने मी त्यांच्याशी जोडला गेलो.किंवा माझी एक आठवण नकळत त्यांच्याशी जोडली गेली.
      १५ ऑक्टोबर २००७ या दिवशी माझ्या "रेशीमसरी" या कविता संग्रहाचे प्रकाशन झाले तो दिवस हा सुर्वे यांचा जन्मदिवस. अगदी योगायोगाने मी हा दिवस माझ्या संग्रहाच्या प्रकाशनासाठी निवडला होता.हा दिवस या महाकविच्या जन्मदिवसाशी निगडित आहे हे मला कवी रामदास फुटाणे यांच्याशी बोलताना समजले. अशोक नायगावकर यांनी  रेशीमसरीच्या प्रकाशनाला येण्याचे मान्य केल्यानंतर कार्यक्रमाचे प्रमुख पाहुणे म्हणून श्री. फुटाणे   यांनी यावे अशी विनंती करण्यासाठी मी त्यांच्याकडे गेलो असताना मला ही गोष्ट समजली.. त्यावेळी बोलताना फुटाणे सर म्हणाले,"१५ ऑक्टोबर हा सुर्वे यांचा जन्मदिवस असून मी त्याना भेटण्यासाठी कर्जत येथे जाणार आहे.त्यांची तब्बेत बरी नसल्याने मला जायला हवे.त्यातुनही पुण्याला लवकर परतलो तर कार्यक्रमाला नक्की येइन."
   सुर्वे यांच्या भेटीला गेलेला माणूस तासा- दोन तासात परतणे शक्य नसते. अतिदक्षता विभागातही जो माणूस कवितांची मैफल जमवतो तो माणूस आपल्या घरी आणि तेहि  चाहत्यांचा गराडा पडला असताना कवितेशिवाय राहणे कसे शक्य होइल ? त्यामुले फुटाणे सर काही येणार नाहीत हे मी मनोमन जाणले. परंतु या घटनेने एक झाले,अगदी बादरायण का असेना पण या महाकवि नारायणाशी माझा सम्बन्ध जुलून आला. त्यांच्याशी निगडित एक आठवण माझ्या खाती जमा झाली.

त्यापूर्वी या महाकविशी सबंधित  आठवणी माझ्याकडे होत्या पण,त्या तर मराठी कवितेवर प्रेम करणा-या सर्वच वाचकाकडे असतात.त्यांचे शब्द एकदा वाचल्यानंतर तुम्ही आपसुक त्यांच्या गोतवल्यात सामिल होउन जाता.
":कामगार आहे मी,तळपती तलवार आहे.
सारस्वतानो!थोडासा गुन्हा करणार आहे." असे सर्व सारस्वताना   सांगणारा हा कवी "नेहरू गेले तेंव्हाची गोष्ट"सांगताना मात्र एकदम वेगला वाटतो. आणि त्याचे हे वेगलेपण अनेकासाठी प्रेरणा स्त्रोत ठरले.त्यांच्या या शब्दानी माझ्यासारख्या अनेकांचा आत्मविश्वास   वाढविला आहे.त्याच्या जोरावरच आम्ही अक्षरांच्या दुनियेत थोडीफार लुडबुड करीत आहोत.अशा या कवीच्या जाण्याने अनेकांच्या आयुष्यात काही काळ दुखाची छाया नक्कीच पडेल.
    सूर्य  मावळताना पाहिला की माझी आज्जी म्हणायाची,हात जोड़ा आणि आम्ही निमूटपणे हात जोडायचो.कारण ते हात जोड़णे म्हणजे त्या सूर्य नारायणाने उद्या पुन्हा आभाळभर व्यापून जावे आणि सर्व चरा-चराला समृद्ध करावे यासाठी केलेले पूजन असायचे. नारायण सुर्वे गेल्याचे समजले तेंव्हा माझ्या डोळ्यासमोर माझी आज्जी तरलून गेली. आणि मी नकळतपणे त्यांच्या स्मृतीला हात जोडले.आज्जीच्या भाषेत सांगायचे तर ,"सुर्व्य नारायण" मावळतिला गेला आहे.आणि त्याने उद्या पुन्हा उगवतिला यावे यासाठी केलेही ही माझी प्रार्थना आहे.

सावळे सुन्दर रूप मनोहर

2010-07-21T20:36:00.002+05:30

लाखो वारक-यांच्या अठरा दिवसांच्या अथक परिश्रमांचे आज,आषाढ़ी एकादशीच्या दिवशी सार्थक झाले असेल.खरे तर वारकरी त्यांच्या या सुमारे अडीचशे किलो मीटरच्या अथक पायी प्रवासाला परिश्रम समजतच नाहीत .त्यांच्यासाठी हा त्यांच्या विठुला भेटन्यासाठी केलेला सुखाचा सोहळा असतो.या सुख सोह्लळयात त्यांच्या सारखेच लाखोजन विठुच्या दर्शनाला आसुसलेले भाविक असतात. हे सारेच एकमेकांचे सगे सोयरे असतात.आणि तो सावला युगानु-युगे एकाच विटेवर उभे राहून आपल्या या सग्या-सोय-यांची ,आपल्या या लेकरांची तेवढ्याच ओढीने वाट पाहत असतो.अशा या सा-या सा-या आसुसल्या जिवांचा हा भेट सोहला अपूर्व असतो.या सोह्ल्यात एकदा तरी सहभागी व्हायला हवे.

सहवास हा सुखाचा ...

2010-07-07T09:35:00.010+05:30

२६ जून २०१०.-
  सकाळी झोपेतून  जागे होताच बायकोने प्राचार्य स्वप्नात आल्याचे सांगितले आणि आपण त्याना फ़ोन करूया असे म्हणाली.प्राचार्याना फ़ोन करून बरेच दिवस झाले होते.चार वर्षापूर्वी त्यांची अन्जिओप्लास्टि   झाली तेंव्हापासून आम्ही त्याना सतत फोन करून त्रास देण्याचे प्रमाण कमी केले होते.म्हणजे,पूर्वी १५ दिवसानी जो फोन करायचो तो आता महिना -दीडमहिन्याने करत होतो एवढेच.पण अलीकडे बरेच दिवसात फोन केला न्हवता. त्यामुळे फोन करण्याचे ठरविले .मात्र त्यावेळी लक्षात आले की,१५ जुलैला प्राचार्यांचा वाढदिवस आहे.त्याचवेळी फ़ोन करणे योग्य ठरेल .आणि असा विचार करून फोन करण्याचा निर्णय पुढे ढकलला .परन्तु तो निर्णय चुकीचा होता हे २९ जूनने दाखवून दिले.

२९ जून २०१०.-
ऑफिस मधून घरी आलो तर मुलीने सांगितले की, गोखले सरांचा फोन येउन गेला. माझा मोबाइल चोरीला गेल्याने सरांनी  घरी संपर्क साधला होता.मी सरांना फोन केला आणि जे ऐकणे केंव्हाच आवडनार न्हवते ते ऐकावे लागले.प्राचार्य गेले होते.आणि सरांना मला ती दुखद बातमी सांगायची होती.माझ्या कुटुम्बावर अतिशय प्रेम करणारे प्राचार्य गेले होते. माझ्या बायकोला मुलगी मानणारे, प्रत्येक भेटीत माझ्या कन्येची चौकशी करणारे, तिच्या भरतनाट्यम च्या प्रगतीची विचारपूस करणारे .मुलाला अभ्यास काय म्हणतोय विचारणारे आणि माझ्या लेखनाविषयी कौतुक असणारे प्राचार्य गेले होते.बायको वडिल जावे तशी ढसा-ढसा रडली

.मी सुन्न झालो होतो. बायकोला २६ तारखेचे स्वप्न आठवत होते.
....प्राचार्यांचा पुण्यात कार्यक्रम होता.नेहमीप्रमाने प्रचंड गर्दी होती. कार्यक्रमानंतर बायको प्राचार्याना भेटायला गेली,तर ते नेहमीप्रमाने तिला म्हणाले ,कशाला यायच एवढ्या गर्दित.फ़ोनवर बोलता आले असते.
आणि आज कळत आहे की,त्याच दिवशी ,२६ तारखेला प्राचार्याना दीनानाथ रुग्णालयात   दाखल केले होते.आम्ही त्या स्वप्नाचा अर्थ समजू शकलो न्हवतो .

७ जुलै २०१० -
प्राचार्याना जाऊंन उद्या १० दिवस होतील .परंतु अजुनही आम्ही त्यांचे जाणे विसरु शकलो नाही.पुढेही विसरने शक्य नाही.माझ्यासारखा कोण कुठला एक सामान्य लेखक आणि त्याच्या लेखनातील धडपड  मनापासून न्याहळने  ,त्याच्यावर प्रेम करणे हे केवळ मनाने निर्मळ असना-या प्राचार्यानाच जमू शकते.आणि मला विचाराल तर हे   सारे-सारे केवळ पूर्व जन्मीचे संचित .अन्यथा अगदी घरगुती गोष्टीपासून तुकोबांच्या अभंगापर्यंत अगदी रसाळ भाषेत बोलणारे प्राचार्य आमच्या वाट्याला कसे आले असते?

(प्राचार्य आणि दमा मिरासदार यांचेबरोबर चिरंजीव तन्मय आणि कन्या प्राजक्ता- छु-मंतर च्या प्रकाशन सोह्लळया प्रसंगी दि.७.०३.२००३ )

(पुण्यातील माझ्या घरी -दि.४.०९.२००४)

(घरी आल्यानंतर सुखाने गप्पा मारताना)

(समर्पण पुरस्कार वेळी-दि.३१.१०.२००८ )

प्राचार्याबरोबर घालवलेले हे काही सुखद क्षण.....

मे फ्लावर

2010-06-08T13:45:00.001+05:30

निसर्ग बदलत चालला आहे. मे महिन्यात फुलनारे आणि त्याच नावाने ओळखले जाणारे मे फ्लावर आता जून महिन्यात फुलू लागले आहे.असे असले तरी त्याची रंगत कमी होतं नाही.हे फूल म्हणजे अनेक छोट्या छोट्या फुलांचा गुच्छ आहे. त्याचा रंग आणि मध्यबिंदु पकडून वर्तुळ काढावे असा त्याचा गोलाकार मला नेहमीच भारावून टाकतो.

2010-04-08T17:54:00.006+05:30

साहित्य संमेलनाचा दुर्मिळ इतिहास
     साहित्य संमेलनाचा भर पूर्णपणे ओसरल्याचे पाहून आम्ही महाराष्ट्र साहित्य परिषदेच्या तसेच स.प.महाविद्यालयाच्या परिसराला भेट दिली. त्यावेळी आम्हाला तेथे भेळीच्या कागदावरील
काही ऐतिहासिक दस्तैवज पहावयास मिळाले.हे  दस्तैवज चाळत असताना आमच्या मनात बरेच दिवसापासून घोळत असलेल्या शंकांचे काही प्रमाणात निरसन झाले.द.भि.कुलकर्णी
यांची संमेलनाच्या अध्यक्षपदी निवड झाली तेंव्हा आम्हाला त्याच्या यशस्वितेविषयी   जी शंका निर्माण झाली होती,ती शंका ही कागदपत्रे चाळत असताना दूर झाली.आम्हाला सापडलेल्या
एका भेलपत्रावरील मजकुर या गोष्टीवर  झगझगीत प्रकाश टाकणारा होता. बहुदा तो मजकुर म्हणजे संमेलनाच्या आयोजकांनी जी बैठक घेतली त्या बैठकीच्या इतिवृत्ताचा भाग असावा .
त्यामधे म्हंटले होते-" अध्यक्षपदासाठी जे उमेदवार होते ते फारसे लोकप्रिय न्हवते.
त्याहून  खेदाची बाब म्हणजे जे निवडून आले आहेत, ते तर हाताच्या बोटावर मोजता येतील
इतक्यानाही माहित असण्याची शक्यता नाही.खुद्द सम्मेलन समितीवरिल अनेकांनी
या नावाविषयी अनभिद्न्यता  व्यक्त केली.(नंतर तर एका प्रसंगी राजन खान नावाचे लेखक व् अध्यक्ष पदाचे उमेदवार साहित्य परिषदेमध्ये गेले असताना  स्वागताध्यक्ष  यांनी त्यांना ओळखलेच नाही. एवढेच काय या लेखकांनी त्यांना स्वत:ची ओळख करून दिल्यानंतरही त्यांच्याकडे दुर्लक्ष करण्यात आले,असे समजते.धन्य ते स्वागताध्यक्ष ! ) तेंव्हा संमेलनाची रंगत वाढविन्यासाठी मराठीवर अपार प्रेम असणारे श्री.अमिताभजी बच्चन यांना बोलवावे असे ठरले.त्यांच्या जोडीला सचिन तेंडुलकर आल्यास पहावे असे ठरविण्यात आले. (यांचे वडिल कवी होते .परन्तु त्यांच्या हयातित त्यांचा कवी म्हणून हवा तेवढा लौकिक होऊ शकला नाही. त्याची कसर त्यांच्या जगप्रसिद्ध मुलाला निमंत्रण देऊन भरून काढावी असा पारमार्थिक हेतु त्यामागे होता.)आणि लगोलग स्वागताध्यक्ष यांच्यासह तिन जनांची टुकड़ी मुम्बैला धाड़न्याचा निर्णय घेण्यात  आला."
    या इतिवृत्ताने आम्हाला एक गोष्ट स्पष्टपणे जाणवली की, जी भीती आमच्या मनात होती तीच भीती आयोजकनाही वाटत होती.थोडक्यात मागेपुढे आम्हीही संमेलनाचे स्वागताध्यक्ष होऊ शकतो.
कारण परिस्थितीचे आकलन आम्हालाही चटकन होते.हे यावरून सिद्ध होण्यास हरकत नाही.आमच्या मनात दूसरी शंका होती ती म्हणजे श्री.द.भि. यांना महाराष्ट्रात कलाभिरुची कमी आहे.असे का बरे वाटत असावे? तर सम्मेलनामधेच स्वत द.भि. यांनी याचे उत्तर दिले. आपण आपले कलाभिरुची बाबतचे विधान मागे घेत आहोत,असे त्यांनी जाहिर केले. या बाबतचे जे भेलपत्र आमच्या
हाती आले त्यावर द.भि. यांच्या भाषनाचा न-वाचला गेलेला मजकुर होता.त्यामधे म्हंटले होते  की,"महाराष्ट्रात दभिरुची कमी असून ती वाढविन्यासाठी आपण आपल्याला मिलालेल्या
एक लाख रुपयांचा विनियोग करणार आहोत." साहित्यप्रेमिंच्या दुर्दैवाने हा भाग वाचला गेला नाही.
आणि  द.भि. यांची खंत त्यांच्या मनातच राहिली.परन्तु आज आम्ही ती येथे उजाडात आणत आहोत.
आमच्या हाती असलेल्या भेलपत्रवरिल आणखी काही मजकुर आम्ही उजाडात आणणार आहोत.परन्तु
त्याला काही काळ जावा लागेल.कारण सद्ध्या ही भेलपत्रे साफ-सुफ करण्यात आम्ही गुंतलो आहोत.
दरम्यान आमच्या मनात ज्या काही शंका आहेत त्या येथे देत आहोत. जमल्यास त्याची
समाधानकारक उत्तरे कळवा.
आमची पहिली शंका अशी आहे की,बच्चनजी ४१ वर्षे महाराष्ट्रात राहत आहेत मग ते मराठी
का बरे शिकले नाहीत.? की जीवन की आपाधापी में मराठी शिकनाही भूल गए. अशोकजी चव्हाण नक्की कोणाला घाबरतात? सोनियाजिना ,कृपाशंकर यांना  की विलासराव देशमुख यांना. विलासरावं यांच्या भीतीने  त्याना मुख्यमंत्र्याची खुर्ची अग्निपथ तर वाटत नाहीना की ,या  खुर्चीचा मार्ग  त्यांना  खून के छापे असलेला वाटतो.?

2010-04-05T16:33:00.008+05:30

               म्हसोबाच्या नावान चांगभल...

   चैत्र उजाडतो तोच मुळी मराठी माणसाला जागे करीत .
त्याच्या नव्या वर्षाची सुरुवात होते ती चैताच्या
पहिल्या दिवसाने,गुढी पाडव्याने.
मागील  वर्ष कसे का गेले असेना ,यंदा तरी दिवस बरे येतील
या आशेने तो नव्या वर्षाचे स्वागत करतो.
आणि त्याची ही आशा प्रतीत होते ती त्याच्या गावाच्या जत्रेमधुन.
पाडव्या पाठोपाठ गावोगावाच्या जत्राना सुरुवात होते.
आणि सारी खेडी   उत्साहाने भरून जातात.

पुण्यापासून साधारणपणे ३५ किलोमीटर अंतरावर असलेले
खारावड़े गावही त्याला अपवाद नाही.
उलट येथे असलेल्या म्हसोबा रायाच्या जागृत अस्तित्वाने
या गावाला अनोखा लौकिक प्राप्त झाला आहे.
या देवाच्या दर्शनासाठी दुरदुरून भक्त मंडळी येत असतात

महाराष्ट्रातील कोणत्याही खेड्यात भरते तशीच जत्रा
येथेही भरते.तम्बुमधुन सजनारी २-४ दुकाने,शेव -रेवडयाच्या हातगाडया,
हाराफुलांचा हारीने सजलेला बाजार आणि त्या भोवती होणारी गर्दी.

सायंकाळी चारच्या सुमारास देवाची पालखी वाजत-गाजत निघते
.या पालखिच्या अगदी समोर असतात ते देव,
म्हणजे ज्यांच्या अंगात देव संचारतो ती माणसे.
या देवाना गुलाल-भंडा-याने अगदी माखलेले असते.
त्यांच्या गळ्यात हारांच्या माला रुळत असतात

पालखीच्या वाटेवर असना-या घरा-घरातील स्त्रीया
पालखी आपल्या दारापुढे येताच देवाला ओवालून
पदर पसरून आपल्या पोराबालाकरीता आशीर्वाद मागत असतात.
पालखीच्या पुढे ढोल ,ताशे,तुता-या,यांचे आवाज
अखंड निनादत असतात.अन या सर्व वाद्यांच्या तालावर
थिरकनारी पावले म्हसोबाच्या नावाने चांगभलेचा उदघोष करीत असतात.

त्यावेळी गुलालाच्या रंगात सारा आसमंत भरून गेलेला असतो.
आणि या सर्व वातावरनात देवाची काठी आकाशाला गवसणी घालत असते.

हे सर्व वातावरण तुम्हाला भारुन टाकनारे असते.
अन मग अशा वेळी माझ्या सारखा फारसा श्रद्धालू
नसलेला मानुसही देवापुढे नतमस्तक होतो.

परंतु या गावोगावी भरना-या जत्रांचा किंवा उरुसांचा उद्देश काय असेल, तर तो असतो आपल्या सगे-सोय-यांच्या गाठी-भेटी घेणे.एकमेकांची ख्याली खुशाली विचारणे.एकमेकांची सुख-दुखे: जानूंन घेणे.आणि आपल्याला जमेल तेवढे त्या सुख-दुखा:ला हातभार लावणे. मदत करने किंवा आधार देणे. याशिवाय आणखी एक हेतु असतो तो म्हणजे आपल्या लाडक्या लेकिसाठी किंवा लेकासाठी एखाद चांगले ,आपल्या तोलामोलाचे स्थळ शोधने. पै-पाहुन्यांच्या कानावर औंदा आपल्याकडेही कर्त्तव्य असल्याचे घालने. कारण या जत्रान्मधे शिवारातील सगे सोयरे एकत्र आलेले असतात.हवा पाण्याच्या गोष्टी बरोबर या गोष्टी-साठीही या जत्रा महत्वाच्या असतात.

ब्यूटी पार्लर्स की आणखी काही....

2010-02-28T19:41:00.003+05:30

हल्ली ब्यूटी पार्लर्सना सुगीचे दिवस आले आहेत. कोणत्याही वर्तमान पत्रांच्या छोट्या जाहिरातींवर
नजर टाका,तुम्हाला तेथे तुमच्या सौन्दर्यात भर घालू इच्छिणा-या ब्यूटी पार्लर्सच्या किमान २-३ जाहिराती दिसतील. परन्तु ही ब्यूटी पार्लर्स खरेच सौन्दर्य खुलविणारी असतात क़ी, त्यांच्या आड़ निराळेच काही चालू असते,हे पाहण्याची वेळ आली आहे.२१ तारखेच्या रविवारने मला त्या दृष्टीने विचार करण्यास भाग पाडले.
नवी दिल्ली येथून प्रसिद्ध होणा-या " पंजाब केसरी "या वर्तमान पत्राने त्या दिवशी अशाच काही ब्यूटी पार्लर्सच्या जाहिराती प्रसिद्ध केल्या. त्यापैकी एक जहिरातिमधे नजरचुकीने (असा माझा समज आहे)माझा मोबाइल नंबर संपर्कासाठी दिला.आणि पुढचे ४ दिवस माझे ब्यूटी पार्लर्स बाबतचे अज्ञान दूर करणारे ठरले. रविवारच्या त्या एका दिवसात मला तब्बल ४२ फोन घ्यावे लागले आणि हे सर्व फोन पुरुष ग्राहकांचे होते. या ग्राहकांची चोकशी करण्याची भाषा थक्क करणारी होती.दिवसा आलेले फोन सभ्य म्हणावेत,असे फोन रात्रि दहाच्या आसपास आलेले होते. दिल्लीतील ब्यूटी पार्लर्स रात्रि दहा नंतरही उघडी (!)असतात.ही गोष्ट या फोनमुळे मला समजुन आली.(ही गमतीची बाब झाली.) पण सौंदर्य खुलविण्याच्या नावाखाली भारताच्या राजधानीत मांडला जाणारा स्त्री देहाचा बाजारही लक्षात आला. परन्तु या सर्वाहून अधिक ठळकपणे काय जाणवले असेल, तर या बाजाराला मिळणारा प्रचंड प्रतिसाद. या प्रतिसादाने मी थकक झालो.
तो दिवस बहुदा माझ्यासाठी या अशा अनुभवान्चाच असावा.कारण त्या दिवशी मला असाच एक एसेमेस
आला . तो होता महिलांसाठी असणा-या ब्यूटी पार्लरचा.या संदेशकाराने अगदी स्वच्छ शब्दात लिहले होते की, मी एक २० वर्षाचा तरुण असून सर्व वयोगटातील स्त्रियांनी मसाज किंवा पूर्ण आनंदासाठी संपर्क साधावा.या एसेमेसने मला कविता महाजन यांनी ग्राफिटी वाँल मध्ये ''जिगोलो ''बद्दल लिहिलेल्या लेखाची आठवण करून दिली .तो लेख वाचतानाही मी असाच चक्रावून गेलो होतो.स्त्रियांचं असंही एक विश्व असतं ,हे मला तो लेख वाचत असताना जाणवत होतं..आणि आता या फोन आणि एसेमेसने हे जग मध्यममार्गियांच्या कल्पने पलिकडचे असल्याचे स्पष्टपणे अधोरेखित केलं.एक लक्षात घ्या ,मी इथे मध्यमवर्गीयांच्या न म्हणता मध्यम मार्गियांच्या म्हंटले आहे.

रेंगाळलेल्या कविता

2010-02-16T08:31:00.004+05:30

१। पक्षी

डोळ्यापुढुनी कधी न हलती
राजस लोभस दोन पक्षी
गोंडस ताम्बुस अन्
त्यावरील उठाव नक्षी।

२। मरणात जर जग जगते

मरणात जर जग जगते
जगण्याचा आटापिटा कशासाठी ?
वेदनांना रुग्णालये अन्
सुखांना देवालये कशासाठी?

मरणात जर जग जगते
मरण टाळावे कोणासाठी?
ते पिंड ते कावळे
गुंततात प्राण कोणासाठी?

माझे मरण मला पाहुद्या डोळा
भोगु दया तो सोहळा मरणाचा .

(बरेच महिने मनात रेंगाळलेल्या या कविता आज इथे उतरावाव्याशा वाटल्या .पण अजुनही मला त्या कुठेतरी अपूर्ण आहेत असे वाटते. कदाचित दुस-या कवितेत जी इच्छा मरणाची भावना डोकावते त्या मुळे तसे वाटत .त्या पूर्ण असुही शकतील.)

रेशीमसरी (२५)

2009-12-26T09:34:00.003+05:30

रेशीमसरी (२४)

2009-12-26T09:31:00.002+05:30

स्वरानंदवन

2009-12-23T20:17:00.008+05:30

आदरणीय विकासभाऊ,
साष्टांग दंडवत!
भाऊ, एकविसाव्या शतकात साष्टांग दंडवत हा शब्दप्रयोग कदाचित आपणास रुचणार नाही. किंवा हा शब्द नाटकी वाटेल.पण २२ डिसेंबरच्या सांयकाळी यशवंतराव चव्हाण नाट्यमंदिरात स्वरांचा जो अविष्कार पाहिला ,तो पाहिल्यानंतर आपल्यापुढे दंडवत हा शब्दही कस्पटासमान वाटू लागला आहे. नाक, कान ,डोळे,हात,पाय हे सारे-सारे असुनही जे माझ्यासारख्याला जमणार नाही ते, हे सारे अवयव किंवा यापैकी काहीनाकाही गमावलेल्या आपल्या आनंदवनवासिंनी करून दाखवले आणि मला माझी लाज वाटू लागली.दृष्टी नसूनही कोठेही तोल न घालवता त्यांनी केलेला नृत्याविष्कार नकळत डोळ्यात अश्रू घेउन आला. आणि मग असे डोळे कितीदा भरून आले आणि बायकोच्या नकळत ते कितीदा पुसले हे आता आठवले तरी ते अडिच तास पुन्हा डोळ्यापुढे उभे राहतात.

भाऊ,यापूर्वी समर्पण पुरस्काराच्या निमित्ताने आपण दूरध्वनीवर 2-3 वेळा बोललो असू.पण काल प्रत्यक्ष भेटण्याचा योग आला आणि मन आनंदित झाले.पत्राद्वारे आपण अनेकदा आनंदवनाला भेट देण्याचे निमंत्रण दिले तसेच ते कालही दिले.विशेष म्हणजे ५-६ महिन्यापूर्वी मी पाठवलेली माझी पुस्तके मिळाल्याचे आपण आवर्जून

सांगितले ,त्याचबरोबर पुस्तके फ़क्त चाळली,वाचायला मात्र वेळ मिळाला नाही हेही सांगुन टाकले.परन्तु वेळ मिळताच वाचू हेही सांगितले. भाऊ,खरे सांगू का,आपण एवढ्या आठवणीने पुस्तके मिळाल्याचे

ते ऐकूनच मनाला अतीव समाधान मिळाले.विदर्भातील दुष्काळ आणि या दुष्काळात आनंदवन जगविण्यासाठी चाललेली आपली धडपड पाहिली की ,आमची सुखासाठी चाललेली कुतर-ओढ आम्हाला आमच्याच नजरेतून उतरवते.पण खरे सांगतो,पुढच्याच क्षणी आम्ही आमच्याच सुखासाठी उरफोड़ करू लागतो.आणि येथेच आपले मोठेपण दिसून येते.अशावेळी साष्टांग दंडवत घालण्याची उर्मी दाटून येते पण नेमक्या त्यावेळी आपण दूर कुठेतरी आपल्या स्वरांच्या दुनियेला घेउन आमच्यासारख्या धड-धाकट जीवांच्या पुढे हातात माइक घेउन बाबांचे गीत गात असता.आनंदवनात आनंद फुलविण्यासाठी.आपल्या या समर्पित आयुष्याला शतदा प्रणाम!

रेशीमसरी (२३)

2009-12-20T14:08:00.003+05:30

रेशीमसरी (२२)

2009-12-16T20:44:00.005+05:30

आपल्या जिवाभावाच्या माणसांची आठवण नेहमी मनाला हुरहुर लावणारी असते.मोर जसा पावसाची प्रतीक्षा करीत आकाशाकडे डोळे लावून काळ्या ढगाना साद घालतो ,तशीच अवस्था आपली आपल्या प्रियजनांच्या ओढीने होते. आपले मन मोर होते.आणि मग ते गाऊ लागते.

रेशीमसरी (२१)

2009-12-16T13:46:00.002+05:30

रेशीमसरी (२०)

2009-12-13T20:44:00.005+05:30

तुझी संगत

तुझ्या संगतीत
गँलरितल्या चार कुंड़्याही
वृन्दावन वाटतात.
अर्ध्या -मुर्ध्या उमललेल्या कळ्या
फुलांचे ताटवे भासतात
एवढेच काय,
करपलेली रोपटिही
वसंताची चाहुल देतात
आणि कोमेजलेली फुले
सुगंधाचा भडिमार करतात.

तुझ्या संगतीत
शिळी कढीही
ताजी वाटते.
न आवडणारी भाजी
पंचतारांकीत लागते
एवढेच काय ,
परतलेला भातही
पुलाव वाटतो
आणि मरगळलेला पापड़
कुरकुरीत लागतो।
तुझ्या संगतीत.....

तुझ्या संगतीत
हवापाण्याच्या गप्पाही
मैफिली सजवतात
आणि त्याच त्या
रटाळ मालिका
अभिजात वाटतात
एवढेच काय
मक्ख चेहरयाचे
बथ्थड अँक्टरही
सुपरस्टार वाटतात
तुझ्या संगतीत.....

एवढं सगळं होताना
मेंदुचा मात्र भुगा होतो
हवा भरलेल्या फुग्यासारखा
उंच-उंच उड़त राहतो
इकडे-तिकडे भरकटत जातो.

रेशीमसरी(१८)

2009-12-08T08:59:00.008+05:30

रेशीमसरी(१९)

2009-12-08T08:59:00.007+05:30

आपल्या आयुष्यात आपण अनेक गोष्टींचे देणे लागत असतो.काही देणी अशी असतात ज्यांची आपण परतफेड करू शकतो .पण काही देणी त्या पलीकडची असतात.जी परत करणे कधीही शक्य नसते. जीवलगाची ओढ, त्या ओढीतून येणारी हुरहुर हे झाले आपल्या जवळचे.पण आभाळाची भव्यता,रात्रीचे चांदणे,दिवसाचा प्रकाश हे सारे-सारे त्या सृष्टीकर्त्याचे .त्याचे देणे हे परतफेडीच्या पलिकडचे आहे.मला मात्र या सर्व देण्यांमधे अक्षराचे देणे सर्वाधिक भावते. अक्षरांशिवाय आयुष्य नीरस ,कंटाळवाणे झाले असते,हे निश्चित.

रेशीमसरी (१७)

2009-12-08T08:57:00.002+05:30

रेशीमसरी (१६)

2009-12-08T08:56:00.002+05:30

रेशीमसरी(१५)

2009-11-30T14:54:00.002+05:30

रेशीमसरी(१४)

2009-11-26T19:17:00.002+05:30

रेशीमसरी(१३)

2009-11-26T19:11:00.003+05:30

रेशीमसरी (१२)

2009-11-24T10:35:00.003+05:30

माझ्या ज्या कवितेला भरपूर प्रतिसाद मिळाला त्यापैकी ही एक कविता.आजही ही कविता आवडली असल्याची अनेक पत्रे येत असतात.

रेशिमसरी(११)

2009-11-20T17:58:00.004+05:30

रेशीमसरी (१०)

2009-11-18T10:21:00.002+05:30

रेशीमसरी(९)

2009-11-18T10:13:00.003+05:30

रेशीमसरी(८)

2009-11-16T16:36:00.003+05:30

मानपत्र

2009-11-08T15:21:00.011+05:30

वरोरा येथील महारोगी सेवा समितीला देण्यात आलेले हे मानपत्र आहे.एल.टी.मारणे मेमोरियल फाऊंडेशनच्या वतीने समर्पण पुरस्कार आणि मानपत्र दिले जाते.ते लिहिण्याची संधि मला मिळाली.(हा पुरस्कार दि.२८ ऑक्टोबर २००९ देण्यात आला।)

मानपत्र
समाजाने वाळीत टाकलेल्या महारोग्यांच्या सेवेमधे पन्नासहून अधिक वर्षे कार्यरत असलेल्या "महारोगी सेवा समिति,वरोरा "याना हे मानपत्र आणि समर्पण पुरस्कार देताना
आम्हाला अत्यन्त आनंद होत आहे। स्वार्थ,आत्मकेंद्रित वृत्ती आणि संवेदनहीनता यामुळे समाजातील माणुसकी संपुष्टात येत चालली आहे, नाकी-डोळी नीटस असणा-यांच्या दुखण्या- खुपण्यात जेथे समाज मदतीचा हात पुढे करीत नाही तेथे बाबा आमटे नावाच्या महामानवाने बोटे झडलेल्या,डोळ्यांच्या खाचा उरलेल्या आणि क्षतजर्जर शरीराची ओझी वागवणा-यां महारोग्याना मदतीचा हात दिला.आणि त्यातूनच आपली "महारोगी सेवा समिति" उदयास आली। यातनापेक्षा मृत्यु सुखद असेल ,असे वाटणा-यां महारोग्यांच्या मनात आपण जीवनाचे स्वप्न जागवले. तय स्वप्नाना उमलण्याची ताकद दिली. त्यांच्या जीवनाला आणि जगण्याला नवी दिशा दाखवली.जग सुंदर आहे,हे त्यांच्या मनावर बिम्बविताना आपण पाहता -पाहता त्यांचे आयुष्यच बदलवून टाकले.एवढेच नाही तर आपण पुनर्वसन यां शब्दाला त्याचा खरा अर्थ प्राप्त करून दिला. आपले कार्य केवल अतुलनीय आहे.आपल्या यां कार्याचा गौरव करताना आम्हाला आम्ही स्वताचाच गौरव करवून घेत आहोत असे वाटत आहे।
ऐहिक सुखाच्या मागे धावणा-यांच्या काळात आपण "सुखेच माझी मला बोचती,साहसास मात्र सीमा नसती,नविन क्षितिजे सदा खुणावती"म्हणत केवळ महारोगीच नाही तर अंध ,अपंग,अनाथ आणि अपत्य असुनही अपत्यहिनाचे जीवन कंठणा-याना जगण्याची उमेद दिली. जीवनाची मौज दाखवली.आपल्या यां कार्याचा गौरव करताना शब्द थिटे होतात,लेखणी अचंबित होते,मन भारावून जाते.आणि मग म्हणावेसे वाटते-आनंदवन भुवनी!संतांची भूमि असलेल्या यां महाराष्ट्रात भागवत संप्रदाय,नाथ संप्रदाय,रामदासी संप्रदाय असे अनेक संप्रदाय आहेत.परन्तु आपण निर्माण केलेला "सेवा संप्रदाय" आम्हाला आपल्यापुढे नतमस्तक करतो.आपल्या यां सेवा सम्प्रदायाप्रति कृतज्ञता व्यक्त करण्यासाठी एल.टी.मारणे मेमोरियल फौंडेशन जेष्ट साहित्यिक डॉ. आनंद यादव यांच्या हस्ते आपणास हे मानपत्र प्रदान करीत आहे.

"मूर्ति"मंत वास्तव (२)

2009-11-06T21:06:00.008+05:30

तेंव्हा माझ्या प्रिय अविवाहितानो,मला तुम्हाला एक गोष्ट सांगायची आहे.ती म्हणजे विवाहानंतर आयुष्य बदलते.कुटूम्बाविषयी कर्तव्याची जाणीव निर्माण होते.त्यांच्याविषयी आत्मीयता निर्माण होते.आणि येथुनपुढे खरी अड्चणींना सुरुवात होते।
घरच्यांच्या ओढीने तुम्हाला केंव्हा एकदा घरी जातो असे होउन जाते.आणि मग बॉस मंडळींना तुम्ही कामचुकार वाटू लागता. थोड्याच दिवसात त्याना आत्मज्ञान होते की ,तुम्ही कष्टाळू वगैरे काहीही नाही आहात. तुमच्या विषयी त्याना उगाचच फार मोठा गैरसमज होता.अशावेळी भले तुम्ही पूर्वी करायचा तेवढे काम करीत असला, तरी ते त्याना किरकोळ वाटू लागते. याबाबतीत मुलींचे एक बरे आहे.त्या अजूनतरी घरी वेळेवर जातात.( जमाना बदललेला आहे ,हे माहित असुनही मला असे वाटते।)

या वरून काय शिकाल,किंवा या गोष्टीचे तात्पर्य काय तर...
----वेळेवर घरी निघा।
----गरज असल्याशिवाय जास्त वेळ ऑफीसमधे थांबू नका।
----आपल्या कंपनीची "संस्कृती" बिघडवू नका.आणि आपल्या मित्राना अडचणीत आणू नका।

सायंकाळी करण्याजोग्या अनेक गोष्टी आहेत।
संगीत ऐका। एखादी नविन भाषा शिका.एखादा खेळ खेळा। महत्वाचे म्हणजे एखादी मैत्रिण पटवा.आणि तिला घेउन मस्तपैकी फिरायला-बीरायला जा। जमलेच तर स्वयंपाक करून पहा।
खरे सांगू,तुम्हाला आयुष्य बोलावित आहे.त्याचा आस्वाद घ्या।

उशिरापर्यंत काम करणे म्हणजे स्वताला कष्टाळू समजणे आणि आपल्या कामाशी आपण १०० टक्के प्रामाणिक आहोत, असे मानणे होय.पण ते काही खरे नाही. हे असे समजने आताशा भारतीय मानसिकता झाली आहे.
पण खरे सांगू का ,हे असे समजणारे आपल्या वेळेचे नियोजन करू शकत नाहीत.म्हणुन हा सारा घोटाळा होतो.

(इन्फोसिसचे सर्वे-सर्वा श्री .नारायण मूर्ति यांनी आपल्या सहकारी मित्राना पठाविलेला हा ई-मेल आहे. त्याचे मी केलेले हे स्वैर भाषांतर . मी माझ्या ब्लाँगवर प्रथमच इतरांचे साहित्य घेतले आहे. परन्तु हे पत्रच एवढे सुरेख आहे की मला मोह आवरता आला नाही.)

"मूर्ति"मंत वास्तव(१)

2009-11-06T08:34:00.015+05:30

रात्रीचे साड़ेआठ वाजले आहेत.दिवे जळत आहेत.संगणक सुरु आहेत.कॉफीची यंत्रे खदखदत आहेत. अशावेळी कोण बरे काम करीत आहे? आणि एक नाही,तर बरेच जण काम करताना दिसत आहेत.चला ,जरा जाऊन पाहू...

सर्व किंवा बहुतांश "जीव "येथे रेंगाळताना दिसत आहेत. त्यापैकी जवळ-जवळ सर्वच जीव हे मानवी शर्यतीत धापा टाकणारे पुरूषी जीव आहेत...

आणि आणखी थोड़े जवळ जाऊन पाहिले ,तर तुमच्या लक्षात येईल की हे सगळे अविवाहित आहेत...
का हा सगळे इतक्या उशिरा पर्यंत काम करीत आहेत? तुम्हाला काय वाटते?एक अंदाज सांगा...

चला,त्यापैकी एकाला विचारू.पहा ,तो काय सांगतोय ते. तो म्हणतोय," घरी जाऊन करायचे तरी काय?येथे आम्हाला नेट वर बसता येते,आमच्या दिमतीला वातानुकुलित यंत्रणा आहे.फोन आहे.हवे ते खायला आहे.महत्वाचे म्हणजे आता येथे बाँस नाही।"
हे दृश्य बहुतेक संशोधन केंद्रे आणि सॉफ्टवेर कंपन्यांमध्ये दिसते. घरी जाऊंन करायचे काय? किंवा करण्यासारखे काही नाही,या एवढ्या एका कारणामुळे ही मंडळी आपापल्या कामाच्या ठिकाणी अगदी उशिरापर्यंत "टाइमपास"करीत राहतात. आता याचे परिणाम काय होतात ते पाहू.

--केवळ" कार्यालयीन नोंदी" मधे ही माणसे उशिरापर्यंत "काम" करत असताना दिसतात.आणि मग ही गोष्टं त्या संस्थेची संस्कृतीच बनून जाते.अशावेळी बॉस मंडळी या "कामसूं"ना टँक्सीची बिले ,खाद्यपदार्थांची बिले,जादाचे वेतन देत राहतात.(कारण म्हणे ही मंडळी "कष्टाळू" असतात.परन्तु खरे सांगू,ही मंडळी बॉस गेले उड़त, असेच म्हणत असतात. .कारण ,"उशिरापर्यंत बसणे" अन "काम करणे"यातला फरकच या बॉस लोकाना समजत नसतो.)आणि लवकरच या कष्टांळूमुळे बॉस लोकांच्या इतरांकडून अपेक्षा वाढतात.

(क्रमश:)

समर्पण पुरस्कार -2009

2009-11-05T22:51:00.007+05:30

एल.टी.मारणे मेमोरियल फ़ाउंडेशनच्या वतीने देण्यात येणारा सन २००९ साठीचा समर्पण पुरस्कार वरोरा (जि.चंद्रपुर) येथील महारोगी सेवा समितीला दि.२८ आक्टोम्बर २००९ रोजी पुणे येथील भरत नाट्य मन्दिर येथे एक शानदार समारंभात देण्यात आला. या पुरस्कार वितरण समारंभाला प्रसिद्धि माध्यमांनी चांगली प्रसिद्धि दिली. त्याचे हे वृतांत।

दैनिक लोकसत्ता

दैनिक पुढारी
दैनिक सकाळ

दैनिक लोकमत

रेशीमसरी( ७)

2009-10-10T10:02:00.004+05:30

डोळे

डोळ्यांवर विसंबू नकोस
डोळे फसवे असतात
पाहता-पाहता गुंगारा देतात।

डोळे उनाड असतात
पाखरांच्या थव्यांसोबत
आकाश न्याहळताना
पाखरांना नादिष्ट करतात

डोळे अल्लड असतात
कधीही खुळावतात.
मोरपंखी स्वप्नाना
हलकेच चूड लावतात.

डोळे लाघवी असतात
डोळे लगट करतात.
'' डोळे लागणीच्या" वेळी
डोळ्यांनी घरी असावे
पापण्यांच्या कुशीत
स्वताला जोजवावे.

डोळे डोळ्यांपासून दूर
डोळे फूस लावतात,
उमलण्यापूर्वीच कळ्यांना
फुलांचे स्वप्न दाखवतात

डोळे लागीर करतात
माणसाचे झाड करतात
पक्षी बसू नये म्हणुन
झाडांनाच वणवा लावतात

इतःपर सारं ठीक आहे
पण एक विसरु नकोस .....

डोळे विखारी असतात
डोळे बेईमान असतात
डोळे गढूळ असतात.
डोळे अथांग असतात
तेंव्हा डोळ्यांवर विसंबू नकोस...

डोळे अगतिक करतात

हाती-पायी धड असुनही

माणसाचं बाहूलं करतात

तेंव्हा ,सावध रहा

डोळे फसवे असतात

त्यांवर विसंबू नकोस

पाहता-पाहता घात करतात.

रेशीमसरी(६)

2009-09-29T11:02:00.004+05:30

रेशीमसरी(५)

2009-09-24T15:47:00.003+05:30

रेशीमसरी (४)

2009-09-23T11:14:00.004+05:30

इश्वर ही संकल्पना मोठी अदभुत आहे.या सन्कलपनेविशेयी मला जे वाटते ते मी या ३ कवितामधे व्यक्त केले आहे.

रेशीमसरी( ३ )

2009-09-16T10:28:00.007+05:30

सूर्य मला नेहमी आकर्षित करतो.त्याला पाहिले की हटकून कर्ण आठवतो.आणि मग त्याच्या पराक्रमाला लागलेले सुतपुत्रत्वाचे ग्रहण मनावर एकप्रकारची उदासी आणते.

रेशीमसरी ( २ )

2009-09-10T20:21:00.005+05:30

राधा ही एक माझी मला आवडलेली कविता आहे.राधा आणि कृष्ण यांच्या नात्याचा विचार करताना अचानक राधा कृष्णाशी किती एकरूप झाली असेल असा विचार मनात आला आणि मला हे शब्द सुचले।

रेशीमसरी ( १ )

2009-09-06T20:03:00.006+05:30

रेशीमसरी हा माझा पहिला काव्यसंग्रह.सुप्रसिद्ध कवि श्री .अशोक नायगांवकर यांच्या हस्ते प्रकाशित झालेल्या या काव्यसंग्रह प्रकाशन समारंभाच्या अध्यक्षस्थानी दिवंगत गीतकार श्री.गंगाधर महाम्बरे होते.तर प्रमुख पाहुणे होते लोकसत्ताचे सहायक संपादक श्री.अरविन्द गोखले.या काव्यसंग्रहाला राज्य शासनाने उत्तम पुस्तक म्हणुन गौरविले.या काव्यसंग्रहातील कविता मी आठवड्याला दोन
अशा प्रकारे येथे सादर करणार आहे.त्या तुम्हाला आवडतील अशी आशा आहे. पहिली कविता कवितेसंबंधिचिच आहे।
कविता
कधीतरी कुठेतरी अचानक
शब्दाना धुमारे फुटतात.
मनाच्या गाभार॒यातून
हलकेच कागदावर उतरतात.

लाजणारे,हसणारे
फुलणारे, फुलवणारे
सारे सारे शब्द
मनात दाटतात
पहिला पाऊस कोसळावा
तसे कोसळत राहतात.

मग त्या कागदालाही गंध सुटतो
मोहरलेल्या मातीचा,
उमलनार्या कळ्यांचा,
पानांचा,फुलांचा,न्हवाळीतल्या प्रेमाचा
आणि बहरणार्या कवितेचा.

आठवावे असे काही....(२)

2009-08-27T17:55:00.009+05:30

प्राचार्याँचे मोठे़पण ( २ )
तरुणांनी डोके टेकावे असे पायच दिसत नाहीत ,असे पु.ल.म्हणायचे. खरे आहे ते.सभोवती नजर टाकली ,तर प्रत्येक क्षेत्रात बजबजपुरी माजल्याचे दिसते.भक्ति भावाने माथे टेकवावे,असे पायच हल्ली दिसत नाहीत. पण प्रत्येक गोष्टीला अपवाद असतो ,तसा याही गोष्टीला आहे.आणि तो अपवाद आहे प्राचार्यांचा! साहित्य,वक्तृत्व या क्षेत्रात प्राचार्य हे ठसठसठसित असा अपवाद आहेत.आणि असा हा "अपवाद"आमच्या विनंतीला मान देवून आमच्यां घरी येतो,ही गोष्ट आमच्यासाठी केवळ दैवयोग आहे.त्यामुळेच मी सुरुवातीला म्हटले की,पूर्वसंचित या शब्दाचा अर्थ माझ्यासाठी पुर्वपुण्याई असावा.
प्राचार्य घरी आले एवढेच नाही, तर मनापासून जेवले.शिवाय जाताना पुन्हा येण्याचा शब्द देवून गेले.तो दिवसच( ४ सप्टेम्बर २००४) काही तरी भाग्य घेवून आलेला असावा.त्या दिवशी सकाळी दूरध्वनी करून न्यायला किती वाजता येऊ असे विचारले,तर सावकाश तुमच्या सवडीने या ,असे सांगितले. वर हेही सांगितले की ,गाड़ी वगैरे आणण्याच्या फंदात पडू नका ,रिक्षाने जाऊ . पण दारात( खरे तर रस्त्यावर) गाड़ी असताना प्राचार्यांना रिक्षाने घरी घेउन जावे, असे मनाला पटले नाही.(शिवाय आतून ऐकवणे झाले की,आज तरी गाडीचा उपयोग होऊ दया.) आणि गाड़ी घेउन आलो.
माझी ही गाडीने जाण्याची तयारी चालू असताना घरात प्राचार्यांच्या आवडीचे पदार्थ तयार करण्याचे काम युद्धपातळीवर सुरु होते. बरे त्यांची आवड काय, तर दुधी भोपळा ,मेथीची भाजी आणि कढी. परन्तु या अतिशय साध्या वाटणार॒या गोष्टिंचेच दडपण जास्त आले होते.प्रामाणिकपणे सांगायचे ,तर दुधी आणि पडवळ या भाज्या आम्ही उड़प्याच्या सांबरसाठी राखून ठेवलेल्या .पण त्या दिवशी या भाज्यांचेही भाग्य पालटले आणि त्या आमच्या घरी दाखल झाल्या. आणि एकदा त्या घरी आल्यानंतर त्या खाण्याजोग्या
होतील याची काळजी घेणे आलेच.अर्थात ती काळजी घेतली गेली असावी, कारण प्राचार्यानी व्यक्त केलेले समाधान त्या गोष्टीची होती.मला वाटते मोठ्या माणसांचे मोठेपण हे त्यांच्या या साध्या राहणीमानात असावे.कारण प्राचार्यांचा साधेपणा केवळ त्यांच्या खाण्यापिण्यात न्हवता, तर तो त्यांच्या साध्या वागण्यातही होता.आमच्या घरातील त्यांच्या वास्तव्य काळातील प्रत्येक क्षण हा साधी राहणी, उच्च विचारांचा आदर्शपथ होता.त्यांचा प्रत्येक शब्द कानात साठवून ठेवावा असा होता.परन्तु खरे सांगू, नेमके अशाच वेळी मन भिरभिरते. आणि काय ऐकू,काय साठवू असे होउन जाते.त्यामुळे नंतर आठवायला बसल्यानंतर काहीच आठवत नाही.आठवतात ते फ़क्त त्या वेळी भारलेले क्षण.ते काहीच आठवू देत नाहीत किंवा काही सुचू देत नाहीत.आजही हे लिहिताना मी पुन्हा त्या वतावरणात गेलो आहे.आणि राहून-राहून माझ्या मनात प्रश्न येत आहे की,माझे पूर्वसंचित मला पुन्हा एकदा ते वातावरण ,ते क्षण,ते भारवलेपण मिळवून देइल का??
(समाप्त )

आठवावे असे काही...( १ )

2009-08-22T15:38:00.020+05:30

प्राचार्यांचे मोठेपण
पुर्वसन्चित या शब्दाचा नेमका अर्थ काय होतो,ते मला माहित नाही. परंतु माझ्यासाठी पुर्वपुण्याई असा अर्थ घ्यायला हरकत नाही.अन्यथा आम्हा उभयतांच्या विनंतीला मान देऊन ,तेही केवळ दूरध्वनीवरील,प्राचार्य श्री शिवाजीराव भोसले घरी येतील असे स्वप्नातही वाटले न्हवते.कारण हक्काने किंवा हट्टाने निमंत्रण द्यावे एवढे ऋणानुबंध तेंव्हा नक्कीच न्हवते.नाही म्हणायला दूरध्वनीवरून काही गाठी-भेटी झाल्या होत्या., पण त्या तेवढ्याच. परन्तु प्राचार्यांनी आम्हाला चकविले.आमचा अंदाज पूर्ण खोटा ठरविला.ते आले.एवढेच नाही तर चांगले दिड-दोन तास सुखाने बसले,बोलले.आणि जाताना आमच्या आयुष्याचे सार्थक करुन गेले।

प्राचार्यांनी यापूर्वीही एकदा आमचा अंदाज असाच चुकविला होता. ७ मार्च २००३ रोजी पुण्यातील भरत नाट्य मंदिरात माझ्या 'छु-मंतर' पुस्तकाचे प्रकाशन झाले.ज्यांची व्याख्याने ऐकण्यासाठी मी जिवाचे रान करायचो.मुंढ़वा या माझ्या गावावरून सायकलवर टांग टाकुन ७-८ किलोमीटरची तंगड़तोड़ करीत रात्रि- अपरात्री व्याख्यानाच्या जागी पोहचायाचो त्या प्राचार्य श्री .शिवाजीराव भोसले यांच्या हस्ते या पुस्तकाचे प्रकाशन झाले .या पुस्तकाच्या प्रकाशनाने मला दुहेरी आनंद मिळवून दिला.आपले पुस्तक प्रकाशित करण्याचे माझे स्वप्न पूर्ण होण्याबरोबरच माझा आदर्श असलेल्या प्राचार्यांच्या हस्ते ते झाले ,ही गोष्ट माझ्यासाठी सर्वाधिक सुखाची.परन्तु मला सांगायची आहे ती गोष्ट पुढेच आहे.

छु-मंतर मधे जवळपास मी सर्व मान्यवरांची खिल्ली उडवली आहे.तशी ती प्रचार्यान्चिही उडवली आहे.त्यामुळे मला ते प्रकाशनाला येतील की नाही याची धाकधुक वाटत होती.परन्तु प्रचार्यानी माझी भीती खोटी ठरवितानाच आपल्या भाषणात त्यांच्यावरिल मी केलेल्या टिपणीचा उल्लेख केला व् त्या टिपणीला मनापासून दाद दिली. त्यांच्या या कृतिने माझ्या मनात असलेले त्यांचे स्थान आणखी उंचावले. आज तर महिनाभरात किमान एकदा तरी त्यांच्याशी फ़ोन वरून बोलणे होते.आणि हे बोलणे त्या महिन्यातील उर्वरीत दिवसासाठी एक प्रकारचे शक्तिवर्धक असते.छु-मंतरने मला आणि माझ्या कुटूम्बियांना मिळवून दिलेला हा सर्वात मोठा ठेवा आहे.
छु-मंतर हे २००३ सालातील तडाखेबंद खप असलेल्या मराठी पुस्तकातील एक पुस्तक आहे.या पुस्तकाच्या प्रकाशनाची पुण्यातील बहुतेक वर्तमान पत्रानी नोंद घेतली.प्राचार्यांच्या हस्ते प्रकाशन होणे यातच या पुस्तकाच्या यशाचे रहस्य दडले असावे।
( क्रमश:)

माझे नवे पुस्तक

2009-08-15T15:53:00.008+05:30

बरेच दिवसापासून लिहायचे म्हणत होतो ,पण जमत न्हवते. परन्तु आज लिहण्यावाचून पर्यायच न्हवता. मी आणि लोकसत्ताचे सहायक संपादक श्री.अरविन्द गोखले ,आम्ही दोघानी मिळून एक पुस्तक लिहले आहे आणि त्याचे नाव आहे -परदेशात शिकायचंय?. खरे तर या आणि अशा विषयावर इंग्रजी मधे अनेक पुस्तके आहेत,पण मराठीमधे अशा विषयावरील पुस्तकाची वाणवा आहे.आणि ती काही प्रमाणात का होइना भरून काढावी,असे आम्हाला वाटले आणि हे पुस्तक तयार झाले. परदेशातील विद्यापिठांद्वारे दिल्या जाणाऱया शिष्यवृत्त्या,अभ्यासवृत्त्या,इत्यादिची माहिती मराठी मुलाना व्हावी हा या पुस्तकामागचा हेतु आहे. तो किती प्रमाणात सफल झाला आहे ,हे तुम्ही ठरवायचे आहे.त्यासाठी माझी तुम्हाला विनंती आहे की,हे पुस्तक वाचा आणि मला या ब्लाँगवर किंवा माझ्या इ-मेल वर आपला अभिप्राय कळवा. माझा इ-मेल पत्ता -v.lonkar@redffmail.com किंवा vijneet@gmail.com किंवा http://www.blogger.com/ जाता जाता आणखी एक महत्वाची गोष्ट तुम्हाला सांगायची आहे ,ती म्हणजे श्री .गोखले हे माझे पत्रकारीतेतिल गुरु असून गुरुंच्या सोबतीने पुस्तक लिहिण्याची संधी मिळणे ही माझ्यासाठी अत्यन्त मोलाची बाब आहे.

छत्रपति शिवाजीमहाराज की जय !

2009-03-13T22:31:00.004+05:30

पैज प्रतिपाल भर भुमीको हमाल,चहु चक्कको अमाल भयो दंडक जहानको !!

साहीन की साल भयो, ज्वार को जवाल भयो,हर को कृपाल भयो, हर के विधानको !!

वीर रस ख्याल सिवराज भू-अपाल तेरो,हाथके बिसाल भयो भूषण बखानको !!

तेज तरवार भयो, दख्खनकी ढाल भयो,हिंदुकी दिवार भयो, काल तुरकानको !!

काल तुरकानको !! काल तुरकानको !!काल तुरकानको !! काल तुरकानको

कविराज भूषण

मी आणि गुलज़ार (२)

2009-03-10T18:35:00.006+05:30

कवि गुलज़ार
गुलजारला ऑस्कर मिळाले,याचा पूर्ण आनंद झाला नाही याचे महत्वाचे कारण,म्हणजे मी जो गुलज़ार ऐकला आहे ,तो गुलज़ार एक अत्यन्त श्रेष्ठ प्रतीचा कवि आहे.इथे मी "कवि"हा शब्द योजिला आहे."गीतकार"नाही. त्याने सिनेमासाठी जी गीते लिहिली आहेत ,ती केवल गाणी नाहीत तर अप्रतिम कविता आहेत."खामोशी"(राजेश खन्ना,वहिदा रहमान ) साठी त्याने लिहिलेले
" हमने देखी हैं उन आँखोंकी महकती खुशबू
हात से छू के इन्हे रिश्तोंका इल्जाम न दो"
हे गीत त्याच्यातील अत्यन्त श्रेष्ठ कविचे दर्शन घडविते. त्याचप्रमाणे "आंधी"(संजीव कुमार ,सुचित्रा सेन)तील
"इस मोडसे जाते हैं
कुछ सुस्त कदम रखके
कुछ तेज कदम राहें "
या गीतातील गुलज़ार हा त्याच्या ऑस्कर विजेत्या
"जय हो,जय हो,जय हो" पेक्षा कितीतरी वेगळा आणि भारावून टाकणारा आहे. या भारावून टाकणार्या,मनाला खुळं लावलेल्या गुलज़ारला हे पारितोषिक मिळाले असते तर मन निश्चित आनंदात न्हाऊन निघाले असते.गुलज़ारलाही तेच वाटत असावे.म्हणुन त्याने आपल्या या यशाचे श्रेय संगीतकार ए .आर.रहमान याला दिले आहे.
(क्रमश:)

माझं पुणं

2009-02-28T14:10:00.004+05:30

हे ठिकाण ओळखलत? ही आहे ,सुमारे २०० वर्षापुर्विची सारसबाग! आज जे सिद्धिविनायकाचे मंदिर दिसते ,त्या मंदिराचे हे मुळ रूप। मंदिराच्या सभोवती त्याकाळी छानसे तळे होते.म्हणुनच या गणपतीला "तळ्यातील गणपति "ही म्हणतात .आणि दुरवर दिसते, ती आहे पर्वती.आज जेंव्हा मी या बागेत रोज सकाळी "वॉक "(!) घ्यायला जातो तेंव्हा माझ्या डोळ्यापुढे हे दृश्य उभे राहते आणि कोठे गेले ते पूर्वीचे सुंदर आणि पर्वतिच्या पायथ्या पर्यंत पसरलेले तळे,हा प्रश्न मन विषण्ण करतो.
मात्र या बागेत पहाटे-पहाटे फिरायला जाणे यात एक वेगळीच मजा आहे ,हे नक्की.प्रत्येक फेरिला भेटल्यानंतर "जय श्रीराम" वदवून घेणारे सत्तरीचे आजोबा येथे भेटतात.तसेच जवळपास सर्वांना अत्तर लावणारे दोन आजोबाही येथेच दिसतात. येथे चालणारे योगाचे वर्ग आणि या वर्गातील हास्याचा स्फोट व् सिंहमुद्रेवेळेची डरकाळी, फिरायला नव्याने आलेल्यांना क्षणभर थबकून या वर्गाची दखल घेण्यास भाग पाडते.दिवाळीच्या पहाटेला जेंव्हा येथे लक्षावधि दिवे प्रकाशमान होतात ,तेंव्हा त्या प्रकाशात लखलखणारी ही बाग पृथ्विवरिल सर्वाधिक विलोभनीय दृश्य असते.या बागेविषयी असे बरेच कही सांगता येइल ,परन्तु तूर्त येथेच थांबतो.
(वरील चित्रासाठी संदर्भ:श्री.अरुण टिकेकर यांचे "स्थलकाल"हे पुस्तक .हे चित्र हेनरी सॉल्ट नांवाच्या चित्रकाराने १८०४ साली काढ़ले आहे. )

मी आणि गुलजार (१)

2009-02-25T22:44:00.013+05:30

गुलजार आणि स्लमडॉग
मी सिनेमे पहायला नक्की कधी सुरुवात केली ते ,
सांगणे अवघड आहे .पण एक नक्की अगदी लहान वयात मी सिनेमे पहायला सुरुवात केली असावी.मात्र ,हे सिनेमे देवादिकांचे असणार कारण ,मला आठवतात त्यामधे सुवर्ण मृगामागे धावणारा राम ,सीतेला आकाशमार्गे पळविणारा रावण, कृष्णाच्या लीला ,कंस वध,पाडंवांचे प्रताप, त्यानंतर संतोषी माता आणि तिच्या उपवासात हाडाची काडे करणारी तिची भक्त याच चित्रांचा प्रामुख्याने सामावेश आहे.यावरून तुमच्या एक गोष्ट लक्षात आली असेल की,हे सिनेमे मी घरच्या परवानगीने पाहिले आहेत.पण खर्या अर्थाने मी पहिला पाहिला तो "आराधना"।

त्यावेळी मी सातवीत वगैरे असेल.या सिनेमाने मला हिन्दी सिनेमाची ओळख करुन दिली. मला सिनेमांच्या प्रेमात पाडले. आणि मग माझ्या सिने प्रवासाला सुरुवात झाली.या प्रवासातल्या एक टप्प्यावर मला गुलज़ार भेटला.मी पाहिलेला त्याचा पहिला सिनेमा होता तो-"परिचय". या त्याच्या पहिल्याच सिनेमाने माझ्या मनात त्याच्या साठी एक कोपरा निर्माण केला. आणि मग पाहता-पाहता गुलज़ार नावाची सबंध खोली कधी झाली ते कळलेच नाही.आँधी,कोशिश ,इजाजत,मेरे अपने,अंगूर..एक न दोन गुलजारने आपल्या व्यावसायिक असुनही ''आँफबिट''असलेल्या सिनेमांनी माझ्या सारख्या अनेकांना वेड लावले .

त्यामुळे त्याला जेंव्हा "ऑस्कर" जाहिर झाले तेंव्हा प्रचंड आनंद झाला.पण.....ज्या गीतासाठी गुलज़ारला हे ऑस्कर मिळाले ते गीत वाचून आणि ऐकून हॉलिवूड़च्या प्रामाणिकपणाविषयी आणि बुद्धिविषयी शंका निर्माण झाली.
गुलजारचे ते गीत असे आहे-

जय हो ,जय हो,जय हो
आजा आजा जींद शामियाने के तले
आजा जरिवाले आसमा के तले
जय हो ,जय हो,जय हो

राती राती साची मैंने जान गवाई हैं
नाच नाच कोयलोपे रात बिताई हैं।
रातों की नींद मैंने फुलोंसे उडादी हैं
नीले नीले तारे मैंने उंगली जलाई हैं
चख ले चख ले ,ये रात शहद हैं चख ले
रख ले हाँ दिल हैं ,दिल आखरी हद हैं रख ले
काला काला ,काजल तेरा कोई काला जादू हैं ना
आजा आजा जींद शामियाने के तले
आजा जरिवाले आसमा के तले
जय हो,जय हो,जय हो
(क्रमश:)

माझे जिवलग

2009-02-19T08:57:00.008+05:30

मला मित्रांपेक्षा शत्रु जवळचे वाटतात ,

कारण त्यांच्यापासून विश्वासघाताचा
धोका नसतो.

भोगावे असे...

2009-02-18T21:05:00.006+05:30

भोगावे असे आता कितीसे भोग राहिले

भोगले ते तरी कुठे नीटसे भोगले।

थांबलो,चाललो त्याच त्या वाटांवरुनी

त्या वाटांनी तरी कुठे नीटसे आम्हा पाहिले।

भेटले असे कितेक वळणा-वळणावरी

वळताच वळण त्यांनी आम्हा विस्मृतीत टाकले।

न भोगिली मद्यालये ,न भोगिली नृत्यालये

भोगावे असे कधी आम्हा राउळही न दिसले।

भोग हवे तेवढे ,असे जरी आता कोणी म्हणाले

भोगावे ज्या मनाने ,ते तरी आता कुठे राहिले.

तू माझे..

2009-02-11T08:09:00.007+05:30

१) तू माझे ओठ झालीस

आणि हसण्याला अर्थ आला.

कोरड्या शुष्क डोळ्यातही अश्रूंचा पूर लोटला.

२)बाहेर पाऊस

आतून मी चिम्ब ओला

गर्भरेशमी मिठीत तुझ्या

रंगोत्सव ओथंबला.

असे कितीसे राहिले ...

2009-02-10T08:33:00.010+05:30

असे कितीसे राहिले

असे कितीसे राहिले ऋतु ,अलवार फुलण्याचे
असे कितीसे राहिले सेतु ,हळूवार जपण्याचे.

असे कितीसे राहिले बंध,न बांधता गुंतण्याचे
असे कितीसे राहिले छंद, देहभान हरण्याचे

असे कितीसे राहिले भोग , नव्याने भोगण्याचे
असे कितीसे राहिले सुख, तळहाती जपण्याचे.

असे कितीसे राहिले श्वास ,या इथे जगण्याचे
असे कितीसे राहिले बळ ,तेच ते सोसण्याचे.

आमचाही एक काळ होता

2009-02-06T09:02:00.019+05:30

आमचाही एक काळ होता
आमचाही एक काळ होता
चालण्यामधे तोरा अन्
डोक्यावर कोंबडा होता
वारा येताच सुगंधी
हवं तसा आरवत होता .
आमचाही एक काळ होता
पोटात पेग अन् ओठात नशा होता.
दिसताच काही गुलाबी
मेंदू गहाण पडत होता.

आमचाही एक काळ होता
हातामध्ये ठोसा अन्
पायामध्ये दम होता.
मारताच तो कोठेही
पाण्याची हमी होता.

आमचाही एक काळ होता
सिंहाची छाती अन्
पाठीला या कणा होता.
अरे, म्हणताच कारे ?
शब्दांमधे जोर होता .

माझ्या पुस्तकांचे प्रकाशन सोहळे

2009-02-03T21:49:00.011+05:30

विश्वचषक-२००७ च्या पार्श्वभूमिवर लिहिलेल्या या पुस्तकाचे प्रकाशन झाले ते महाराष्ट्राचे माजी रणजी कर्णधार मा. मिलिंद गुन्जाळ (मध्यभागी)यांच्या हस्ते. आकाशवाणी, पुणे निवेदक मा.मंगेश वाघमारे यानी कार्यक्रमाचे निवेदन केले। पुणे जिल्हा क्रिकेट संघटनेच्या सुवर्ण महोत्सवा निमित्त आयोजिंत करण्यात आलेल्या नाचे मन मोरा या कार्यक्रमावेळी हा प्रकाशन सोह्ळा दि.५ फेब्रुवारी २००७ रोजी झाला।

-------------------------------------------------------------------------------------------------

छु-मन्तर .माझे पहिले पुस्तक.आदरणीय प्राचार्य मा.शिवाजीराव भोसले (मध्यभागी)यांच्या हस्ते प्रकाशन समारंभ झाला। त्यावेळी मराठी साहित्य संमेलनाचे माजी अध्यक्ष व् विनोदी साहित्य लिहिणारे मा.द.मा.मिरासदार (डाविकडून दुसरे ) ,'केसरिचे' तेंव्हाचे संपादक मा.अरविन्द व्यं.गोखले (उजवीकडून दुसरे) व् 'चिनार'चे प्रकाशक मा.संजय नहार (उजवीकडून पहिले )उपस्थित होते. हा समारंभ दि.७ मार्च २००३ रोजी भरत नाट्य मन्दिर,पुणे येथे हाउसफुल गर्दित झाला।
-------------------------------------------------------------------------------------------------
काव्यसंग्रह काढण्याचे कित्येक वर्ष जपलेले स्वप्न १५ ऑक्टोबर २००६ रोजी साकार झाले. आजचे लोकप्रिय कवि मा.अशोक नायगांवकर यांच्या हस्ते या संग्रहाचे प्रकाशन झाले.त्यावेळी जेष्ट गीतकार मा.गंगाधर महाम्बरे (डाविकडून पहिले.- महाम्बरे यांचे नुकतेच निधन झाले.)कार्यक्रमाच्या अध्यक्ष स्थानी होते। तर दैनिक लोकसत्ताचे सह-संपादक मा.अरविन्द व्यं. गोखले (उजविकडून पहिले ) प्रमुख पाहुणे म्हणुन उपस्थित होते.
-------------------------------------------------------------------------------------------------

माझी पुस्तके

2009-01-30T22:55:00.013+05:30

मला भावले ते...

2009-01-26T15:21:00.017+05:30

लोकमान्यांचे जन्मस्थान

मंडालेचा राजबंदी

लोकमान्य टिळक म्हटल्यानंतर जर काय आठवत असेल, तर ते म्हणजे-स्वराज्य हा माझा जन्मसिद्ध हक्क आहे आणि तो मी मिळवणारचं -हे त्वेशपूर्ण उदगार।या शब्दांमध्ये एवढी जादू आहे की,आजही डोळ्यापुढे न्यायासनासमोर न्यायामुर्तिंच्या डोळ्याला डोळे भिडवणारे आणि इंग्रजी सत्तेला आव्हान देणारे लोकमान्य उभे राहतात. नेमकी हीच जादू जेष्ट पत्रकार श्री. अरविन्द व्यं. गोखले यांचे 'मंडालेचा राजबंदी' हे पुस्तक करते.हे पुस्तक वाचताना आपण केवळ एक इतिहास वाचतोय असे वाटत नाही, तर तो इतिहास जगतोय असे वाटत राहते.एवढी मोठी ताकद या पुस्तकात आहे.
'मी शेंगा खाल्ल्या नाहीत, में टरफले उचलणार नाही,' हे आणि यासारखे प्रसंग एवढीच आमची लोकमान्याशी ओळख होती.परन्तु' मंडालेचा राजबंदिने' लोकमान्यांची महानता मनावर बिम्बवली.त्यांचे मोठेपण समजावून दिले. 'केसरिचा पत्रकार' म्हणून ज्या 'टिळक वाड्यात' में एक नाही दोन नाही तब्बल १८ वर्ष घालवली तो वाड़ा आजपर्यंत मी फ़क्त 'कामाचे ठिकाण' एवढ्याच मर्यादित दृष्टीने पहिला .त्याचा लौकिक मला समजलाच नाही, किन्वा न्हवता ,असेच आता म्हणावे लागेल.परन्तु गोखले सरांच्या 'राजबंदिने 'मी किती भाग्यवान आहे ,याची मला जाणीव करुन दिली.ज्या वास्तूत लोकमान्य वावरले त्या वास्तुशी आपलाही सम्बन्ध
आला , ही भावना मनात एक वेगळाच 'अंहकार' जागा करते.आणि याचे श्रेय गोखले सरांच्या या पुस्तकाला.
अगदी पहिल्या पानापासून हे पुस्तक मनाची पकड़ घेते.आणि ही पकड़ शेवटच्या पानापर्यंत कायम राहते.एवढेच नाहीतर हे पुस्तक लागिर झाल्यासारखे भारावून टाकते. टिळकांची अनेक रुपे या पुस्तकातून आपल्या समोर येतात.'टिळक हे आपला युक्तीवाद पायरिपायरिने आणि प्रमेय पद्धतीने मांडत., या एका वाक्यात गोखले यांनी टिळकांच्या गणितज्ञ आणि विधिज्ञ या दोन अंगांची महती पटवून दिली आहे.त्याचबरोबर .कचरापेटी सोडून तिच्या भोवती कचरा टाकण्याची पद्धत १०० वर्षात बदललेली नाही, हे सांगत,ते इतिहासातून आपण काही शिकत नसल्याचे दाखवून देतात.कारण प्लेगाच्या मुळाशी हा कचराच होता.आणि आजही अनेक रोगांचे कारण कचराच असतो.,हे आजही आपण समजावून घेत नाही.या अशा निरिक्षनातुन गोखले यांच्यातील जागरूक पत्रकार दिसतो.
रँडच्या वधाची पार्श्वभूमी आणि त्यातील नानातह्रेच्या घटना वाचताना आपण नकळतपणे त्या घटनांमधे गुंतले जातो.तेवढे सामर्थ्य या पुस्तकात आहे.त्याकाळी भारतात प्लेग आला तो चिनमधून ,हे वाचल्यानंतर आश्चर्य वाटते. रँडला गोळी लागल्यानंतर तो लगेचा मेला असावा ,असे मला हे पुस्तक वाचेपर्यंत वाटत होते.परन्तु रैंड गोळी लागल्यानंतर तब्बल ११ दिवस मृत्युशी झुंज़त होता ,हे वाचले आणि गोखले सरांनी किती बारकाईने हे पुस्तक लिहिले आहे ,ते जाणवले.
या पुस्तकाविषयी थोडक्यात सांगायचे ,तर या पुस्तकासाठी गोखले यांना डाँक्टरेट द्यायला हरकत नाही.त्याचबरोबर माझ्यासारख्या ज्या कोणाला पीएचडी करायची असेल त्याने त्यासाठी किती अभ्यास केला पाहिजे याची खूणगाठ मनाशी बांधायला हवी, नपेक्षा तो नाद सोडून देणेच इष्ट होइल.

काहि कविता

2009-01-25T14:02:00.009+05:30

बा म्हणायचा

बा म्हनायचा,
कागदावर काळं करायचंच ,तर
चार पैसं मिळतिल असं कर.
काहि दुर्बोध काहि निरर्थक
बक्षिस मिळल असं कर।

मला ते पटायचं
पण जमायचं नाय.

मग बाच पुढ़ं म्हणायचा
जमत नसल ,तर नको जमू दे
खैरलांजी,कोठेवाडी असं काही होऊ दे।
बक्षिस मिळल असं काही घडू दे।

खर सांगतो ,मलाही ते पटायचं
पण जमायचं नाय.

शेवटी माय वैतागुन म्हणायची
चार बीघं वपूण टाका
त्याचा बी खेळ होऊं जाऊ दया
मग बघा लेकरु माझं
कसं नाव काढंल
एक तीथं धा बक्षिसं आणंल.

मायेचं बाला बी मग पटलं
आन माझं घोड़ं गंगेत न्हालं.

आता बा गावात सांगत असतो-
दवंडी पिटूण आमिबी
नाव काढू शकतो.
पुण्या-मुम्बैच्या नाकावर टिच्चुन
आयुश्यावर बोलू शकतो.

हस्त कलेतिल कौशल्य

2009-01-21T20:48:00.002+05:30

छू-मन्तर

2009-01-16T20:40:00.005+05:30

छू-मंतर

माझे पहिले पुस्तक.कोणतीही पहिली घटना किती आनंददायक असते.छु-मंतर नंतर मी तीन पुस्तके लिहिली। पण छु-मंतर वेळी जो आनंद अनुभवला, तो इतर पुस्तकावेळी नाही आला.कदाचित या पुस्तकाच्या प्रकाशनाला असलेली प्राचार्य श्री. शिवाजीराव भोसले ,श्री. द. मा. मिरासदार आणि ज्यांच्या प्रोत्साहनाने मी हे लेख लिहू शकलो ,ते माझे मार्गदर्शक श्री.अरविन्द गोखले यांची उपस्थिति त्याला कारणीभूत असावी.

काळ

2009-01-13T19:26:00.001+05:30

काळ किती झपाट्याने जात असतो .आता कोठे आपण स्थिरसावर होतोय असे वाटेपर्यंत आयुष्य शेवटच्या वळणावर येउन ठेपलेले दिसते .काल पाहता-पाहता नोकरी लागुन २५ वर्ष झाली, तरी अजुनही पहिला दिवस मनासमोर ठळकपणे तरळतो आहे . तो दिवस अणि आजचा दिवस यामधे दिसताना फार मोठे अन्तर दिसत असले ,तरी प्रत्यक्षात आजही पहिल्या दिवशी होतो तेथेच आहे. असे का वाटावे?सांगणे अवघड आहे.

माझी अभिव्यक्ती

2009-01-12T22:02:00.003+05:30

माझी अभिव्यक्ती -माझा ब्लॉग

मग तुम्ही तो का वाचायचा? कबूल। तुमच्या मनातील हा काहीसा उर्मट वाटणारा ,पण उर्मट नसणारा प्रश्न, मला कबूल आहे .कारण मलाही कोणी, माझा ब्लॉग वाच असे सांगितले असते, तर मीही हा प्रश्न विचारला असता .अर्थात मनातल्या मनात. .मनातल्या मनातच का?,तर मी तो उघडपणे विचारू शकत नाही म्हणुन। आता तुम्ही म्हणाल ,तू घाबरत आहेस का? तर माझे उत्तर असेल -होय, मी घाबरत आहे। कारण मला सभ्यतेच्या मर्यादा ओंलाडणे ज़मत नाही.आता तुम्ही माझ्या या मताशी सहमत व्हाल यात मला शंका नाही, कारण तुम्हीही माझ्याप्रमाणे सभ्यतेच्या मर्यादा ओलांडू शकत नाही. याचा अर्थ काय झाला? तर तुम्ही आणी मी,आपण सर्व एकसारखेच आहोत. म्हणजेच माझा ब्लाँग हा तुमचाही ब्लॉग झाला. आणी म्हणूनच तुम्ही तो वाचायचा. वाचणार ना? अर्थातच,तुम्ही तो वाचणार यात मला शंका नाही. तेंव्हा आपण ,येथे या माझ्या स्वारी, आपल्या ब्लाँगवर, भेटायचे.